Kurioza naukowe / Scientific curiosities ISSN 1176-7545; rok X; No 2266

 

 

 

 

Jedno zdumienie dziennie...

  zestawienia tematyczne 

.

Najmniejszy storczyk, najmniejszy kwiat.

O storczykach wiemy, że miewają przepiękne kwiaty, przedmiot marzeń wielu kolekcjonerów i łowców roślin, oraz że są niezwykle 'zmyślne' we wprowadzaniu w błąd zwierzaków, by spełniały istotne dla nich funkcje. Można by powiedzieć, że są perfidne wabiąc owady oferowaniem im seksu, podczas gdy chodzi o zapylenie, gdyby określenie 'perfidne' można stosować w świecie żywym. 
Ostatnio botanicy wykryli nowy gatunek storczyka odznaczający się najmniejszymi kwiatami w tej rodzinie.  
Lou Jost, który jest od lat 'łowcą storczyków', znalazł w stosunkowo niewielkim rezerwacie Cerro Candelaria we wschodnich Andach 60 nowych gatunków storczyków i szereg gatunków innych roślin. Najbardziej jednak zachwycił się maleńkim storczykiem z rodzaju Teagueia, którego kwiaty mają średnicę zaledwie 2,1 mm, ale poszczególne części kwiatowe są dobrze wykształcone choć delikatne płatki korony mają grubość zaledwie jednej komórki.  Okazuje się, że w rezerwacie tym, na stosunkowo małej przestrzeni kilkuset kilometrów kwadratowych, żyje aż 28 gatunków tego rodzaju. Przypomina to niezwykłe skupienie pokrewnych gatunków ziarnojadów na Galapagos, które tak mocno przyczyniły się do sprecyzowania teorii ewolucji przez Darwina. Tymczasem nie wiadomo nic o zapylaczach czy owocach tego gatunku. 

Patrząc na rzecz porównawczo, istnieją rośliny o mniejszych kwiatach. Rekordy bije tu rzęsa wodna Wolffia angusta z Australii i Malezji - cała roślina ma długość 0,6-0,9 mm i szerokość 0,2 do 0,5 mm. Kwiaty są oczywiście mniejsze, ale zredukowane są tylko do pręcika i słupka (rozdzielnopłciowe) i nie mają żadnych płatków. Najmniejszy storczyk ma kwiaty 'całą gębą', podczas gdy Wolffia ma je maksymalnie zredukowane, co widać obok. W Polsce występuje krewniak wolffii - trzy gatunki rzęsy wodnej (Lemna) należą do tej samej rodziny rzęsowatych oraz rzadsza Wolffia arrhiza - wolfia bezkorzeniowa.
Wolffia, która wymiarami odpowiada największej bakterii (o czym osobno), jak i rzęsa, należą do rodziny obrazkowatych (Araceae), do której też należą rośliny o wcale pokaźnych rozmiarach jak znane anturium, monstera, alokazja, czermień, filodendron czy ginące w Polsce obrazki (Arum maculatum). Warto też porównać kwiaty storczyka i wolffii z największymi ze znanych kwiatów - kwiatami rafflezji. Mamy więc w świecie roślin olbrzymią rozpiętość wielkości kwiatów, od ułamka milimetra do metra. 
Omawiając roślinne dziwności nie mogę otrząsnąć się z zakłopotania, kiedy pewna laborantka zapytała mnie - 'i po co to żyje?'. Pewnie nawiązywała do popularnej swego czasu śpiewki 'Chłop żywemu nie przepuści'. Poza wstrząśnięciem ramion i orzeczeniem, że takich pytań się nie zdaje, do dziś nie mogę znaleźć mądrzejszej odpowiedzi.. 
 

[QZE06::027];[QEP75::110]123,4
Nr 2266; oprac. 29.11.2009

u góry 'igły' kauri z podwórka (pow. ok. 2x)


 

witrynę prowadzi
© R. Antoszewski
Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

(wybrane z publ. R. Antoszewskiego)

  Site Meter