Kurioza naukowe / Scientific curiosities ISSN 1176-7545; rok X; No 2247

Zestawienie tematyczne prowadzone na bieżąco

Jedno zdumienie dziennie...

 

.

 Świat oczami pająka.

Zwykle nie zdajemy sobie sprawy, nie zastanawiamy się nad tym, że gdziekolwiek byśmy nie przebywali, a szczególnie w domowych pieleszach, jesteśmy obserwowani przez tysiące oczu, często setki tysięcy, obwąchiwani przez niezliczone nosy, obsłuchiwani przez mnóstwo uszu. Nie muszą to być oczy, nosy czy uszy takie, jakie my mamy, ale wynik jest ten sam - nas się widzi i czuje. 
Jednymi z bardziej interesujących obserwatorów są pająki. Mają piękne oczy, zwykle osiem sztuk, strategicznie ułożonych na głowie, jak poniżej. 

Tudno odmówić temu skakunowi specyficznego piękna i inteligentnego spojrzenia (Sitticus fasciger). Skakuny (Salticidae) mają duże oczy główne i trzy pary oczu podrzędnych. Oczy główne, z przodu głowy, podobne są do naszych, nie są to, jak u większości stawonogów, oczy fasetkowe. Jedna olbrzymia soczewka o dużej jasności obsługuje komórki wzrokowe umieszczone w ognisku optycznym. O ile soczewka aparatu fotograficznego uważana jest za dobrą w zakresie apertury f/2 do f/8, oko ludzkie dysponuje aperturą zaledwie f/8.6 do f/11, to skakuna oczy są znacznie doskonalsze osiągając aperturę f/0.58 (kot, co to widzi nocą, ma ma tylko f/0.9). 
Skakuny polują na zwierza jak wilki. Do tego służą im oczy odpowiednio wyspecjalizowane, mocne odnóża skoczne, mocne szczęki i najczęściej gruczoły jadowe. Oczy boczne spostrzegają ruch. Zaaferowany czymś pająk obraca się w kierunku potencjalnej ofiary i patrzy na nią oczami przednimi. To pozwala mu na ocenę odległości i przygotowanie się do skoku. A jednym skokiem potrafi pokonać odległości kilka razy przewyższające długość ciała. 
Oto jak przedstawia się pole widzenia typowego skakuna:
Precyzję oceny odległości zwiększa fakt, że elementy siatkówki mogą się nieco przesuwać zmieniając ostrość widzenia bez poruszania głowotułowiem. Jak widać na schemacie, pole widzenia głównych i pomocniczych oczu przednich  częściowo się pokrywa. Dwie pary oczu bocznych są w stanie objąć pozostałą część horyzontu, tak że kąt widzenia obejmuje prawie cały widnokrąg (u niektórych może to być nawet całe 360o. Prawdopodobnie skakuny odróżniają kolory. Prawdopodobnie, bo włączenie się elektrodami bezpośrednio do nerwu wzrokowego jest bardzo trudne i oceny tej dokonuje się na podstawie reagowania na różne barwne obiekty, barwy partnerów i ofiar. 

Niektóre skakuny mają oczy ustawione tak, że pasowałyby do UFO lub NOL.  

W każdym razie ułożenie oczu to cecha systematyczna i wraz z odpowiednim uformowaniem układu nerwowego decyduje o przeżyciu poszczególnych gatunków. Oto układ oczu u Arctosa:

Widać cały komplet oczu, no i zwraca uwagę wspaniała 'fryzura'.

O wegetariańskich skakunach patrz tu.

il. z sieci
[QEP05::099];ART40108;[QEP74::179]80;[QHB07::040]5,9;[QHB12::101]
No: 2247; w sieci: 5.11.2009

 

 


 

witrynę prowadzi
© R. Antoszewski
Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

(wybrane z publ. R. Antoszewskiego)

  Site Meter