Kurioza naukowe / Scientific curiosities ISSN 1176-7545; rok X; No 2236

Zestawienie tematyczne prowadzone na bieżąco

Jedno zdumienie dziennie...

 
.

Wegetariańskie pająki (2)
obronność akacji (poprz. 1; nast. 3)

Bagheera żyje na krzewach akacji (Vachellia collinsii). Jest to roślina budząca od wielu lat zainteresowanie badaczy ze względu na wspaniały mechanizm broniący ją przed zwierzętami roślinożernymi. Akacje znoszące często skrajne warunki ekologiczne, suszę i upały, kuszą swoją zielenią całe stada amatorów, zarówno ssaków jak i owadów. Ale czeka ich niemiła niespodzianka. Szereg gatunków akacji 'wynajmuje' sobie agresywne mrówki do swojej obrony. Oczywiście taka usługa musi się mrówkom opłacać i akacja wynagradza je sowicie. Ofiaruje im mieszkanie i pożywienie. Mrówki mieszkają w pustych kolcach gdzie spokojnie mogą zakładać swoje gniazda. Te mrówcze mieszkania (domatia) ulokowane są w strategicznych miejscach - u podstawy pierzastych liści. 
Mrówki w odpowiedzi na najmniejszy sygnał wyskakują ze swoich gniazd, sieją spustoszenie wśród małych agresorów i dają niemiłą nauczkę większym. Nawet żyrafy, które dają sobie radę z kolcami, nie połaszczą się na zielone listki po jadowitych ukąszeniach mrówek wewnątrz delikatnego pyska amatorów zieleni. Mamy tu wspaniały przykład mutualizmu - coś za coś. Na fotografii widzimy mrówkę Pseudomyrmex peperi stojącą na straży akacji.  Ale byłoby rzeczą niepraktyczną mieszkać w akacji a zbierać pożywienie niewiadomo skąd. I tu akacja wychodzi obrońcy naprzeciw. Na koniuszkach listków wykształca specjalne struktury zwane ciałkami Belta (Beltian bodies). Mrówki żyjące w mutualizmie z akacją w zasadzie żywią się tylko tym pokarmem. Zbierają ciałka Belta, znoszą do gniazda, ćwiartują i karmią swoje maleństwa. 

Tu widzimy mrówki zbierające ciałka Belta. Mają one atrakcyjną barwę wabiącą, świadczącą też o tym, że zawierają karotenoidy - ważne dla rozwoju mrówek. Pewnym zaskoczeniem było stwierdzenie, że ciałka Belta wcale nie są tak bardzo pożywne jak pierwotnie sądzono. Mają tylko 20 % białek i lipidów, reszta to błonnik niezbyt atrakcyjny jako pożywienie dla larw owadzich. Ale tu przyroda znalazła rozwiązanie - larwy mrówek dysponują mikroorganizmami przetwarzającymi błonnik w pożywne cukry i białka. Akacja oferuje także mrówkom słodki nektar z gruczołów nektarowych znajdujących się u podstawy listków. 
Warto tu zauważyć, że na przykładzie akacji i mrówek widzimy symbiozę wielopiętrową, bo dochodzą jeszcze mikroorganizmy żyjące na korzeniach akacji, które zaopatrują roślinę z cenne substancje azotowe. 

(nast. 3)

część foto: R.L. Curry, i in. z sieci
[QZE06::003];[QEP74::027]-30

No: 2236; oprac: 20.10.2009

 


 

witrynę prowadzi
© R. Antoszewski
Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

(wybrane z publ. R. Antoszewskiego)

  Site Meter