Kurioza naukowe / Scientific curiosities ISSN 1176-7545; rok IX; No 1997
Zestawienie tematyczne prowadzone na bieżąco

.

Jedno zdumienie dziennie..

Dzbanecznik - budowa dzbanka.
(część 1 p. tu)

A sam dzbanek to niezwykle precyzyjnie zbudowana pułapka pełniąca równocześnie rolę powabni jak i  żołądka tej mięsożernej rośliny. 

Ścianki zewnętrzne dzbanka, widoczne wnętsze dzbanka oraz przykrywki często są atrakcyjnie ubarwione pełniąc w ten sposób rolę powabni, kusicielki naprowadzającej łasuchów do pułapki.
Otwór dzbanka zwieńczony jest kołnierzem o bardzo śliskiej, woskowanej powierzchni, na dodatek mikroskopijne płytki wosku mogą odłamywać się, przyczepiać do organów chwytnych zwierząt neutralizując ich właściwości czepne. Jak tylko zwierzę odwiedzające dzbanek poślizgnie się, wpada do zbiornika zawierającego 'żołądkową' mieszankę, którą roślina produkuje przy pomocy gruczołów wydzielniczych umieszczonych na wewnętrznej ściance dzbanka i ochranianych daszkami. 

Te zespoły wydzielnicze rozmieszczone są całymi bateriami pod kołnierzem. Mają one zdolność przygotowywania roztworu enzymów bardzo przypominającego soki żołądkowe zwierząt.  Gruczoły wydzielnicze, podobnie jak nektarniki, oferują owadom atrakcyjne cukry. Racząc się nimi, owady postępują niżej, tracą zaczep i spadają w przepaść.  Warto zauważyć, że kwiaty dzbaneczników są niepozorne i mało atrakcyjne. Brunatno czerwone, o średnicy zaledwie 3 mm, są jakby przeciwieństwem strojnych dzbanków. Widocznie seks jest dla dzbanecznika mniej ważny niż jedzonko... Budowa i funkcjonowanie dzbanków jest rzeczą kosztowną dla rośliny. Dzbanecznik przekarmiony lub dożywiany nawożeniem ma małą liczbę dzbanków, albo nie wytwarza ich wcale. 
Ciekawe, czy pułapki te mogą wabić zwierzęta zapachem, jak to bardzo często robią kwiaty. Nie słyszałem o obserwacjach tego rodzaju, choć wydaje mi się, że coś takiego powinno istnieć. Wykrycie, moim zdaniem, to tylko kwestia czasu. Nie widzę racji by i ten mechanizm wabienia nie był wykorzystany przez tak zmyślne rośliny. 

(część 3)

[QZE04::020];[RCP05080-13-08];[QNK25::106]
No: 1997; w sieci: 26.8.2008