Kurioza naukowe / Scientific curiosities ISSN 1176-7545; rok IX; No 1983

Zestawienie tematyczne prowadzone na bieżąco

Jedno zdumienie dziennie...

 
.
 

Pająk na Parnasie.

... pająk wieszczek po srebrnej sieci
Z rana nieszczęścia zwiastować leci,
A gdy wieczorne godziny wieją, 
Wróżbita cieszy złotą nadzieją, 
      Więc szkoda zabić pająka..

Antoni Czaykowski (1816-1873)

To poeta. Ale w życiu codziennym pająki nie są zbyt lubiane. Co więcej, niezwykle liczna grupa osób, szczególnie pań, panicznie boi się pająków. Tymczasem są to stworzonka najczęściej niewinne i bardzo pożyteczne. Stanowią ważny element biologicznej równowagi, a na co dzień chronią nas przed napastliwymi krwiopijcami i innymi owadami utrudniającymi życie. Heyderdahl zauważył, że w tropikalnych chatach, oprócz moskitiery, pająki różnej maści chronią przed wściekłością komarów. Widzę to zresztą u siebie w swojej pracowni..
Niezwykłego awansu kulturowego dostąpił w krajach Afryki Zachodniej duży, owłosiony pająk Heteroscodra crassipes. Żyje w norkach w ziemi, stąd ma bezpośredni kontakt z duchami przodków i doskonale nadaje się do interpretacji ich woli i opinii. Tak przynajmniej sądzą afrykańscy czarownicy. Pająk utrzymywany jest w chronionym jakby sanktuarium i używany do wróżb i przepowiedni. Aby poznać opinie naszych przodków, którzy w zaświatach znają prawdę, podrzuca się pająkowi do jego norki apetyczne owady i przykrywa kartami wykonanymi z liści odpowiedniego drzewa (np Pachylobus edulis). Całość przykrywa się odwróconym garnkiem, by pająk pracował w ciemności. Na kartkach tych wyrysowane są symbole, które interpretuje czarownik. Po jakimś czasie czarownik podnosi garnek, odkrywa pająka i analizuje w jaki sposób pająk rozrzucił oznakowane kartki. To jest właśnie wyrazem tego, co o danej sprawie sądzą duchy przodków. 
Pająk, jako świętość, chroniony był bardzo ostrymi regułami. Za świadome zabicie go wymierzano karę śmierci. Nawet przypadkowe zabicie pociągało wykluczenie sprawcy z wiejskiej społeczności. Opinie 'wyrażone' przez pająki jeszcze w drugiej połowie ubiegłego wieku uznawane były przez sądy, nie tylko lokalne, ale także sądy oficjalne. W trudnych przypadkach, kiedy podsądnego nie można było skazać na podstawie oczywistych dowodów, o losie jego często decydowała przepowiednia pająka. 

 

na ilustracji Heteroscodra maculata, pająk bardzo podony do H. crassipes.
[QE03::086];[QAB08::121]p92-3;[QEP60::149]'[QAB04::379]p65
No: 1983; w sieci: 8.8.2008

 


 

witrynę prowadzi
© R. Antoszewski
Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

(wybrane z publ. R. Antoszewskiego)

v.85

 

Site Meter