Kurioza naukowe / Scientific curiosities ISSN 1176-7545; rok IX; No 1898

Zestawienie tematyczne prowadzone na bieżąco

Jedno zdumienie dziennie...

Ptasie babcie.

Wspólny wychów potomstwa w rozszerzonych rodzinach praktykowany jest często u ludzi wszelakich ras i plemion - kiedy to rodzice wspomagani przez najbliższych krewnych dbają o pociechy.  Stąd altruistyczne działanie sióstr, cioć i babć ma ewolucyjny sens. Podnoszą szanse powodzenia wspólnej puli genowej. Tego rodzaju wspólny wychów (co-operative breeding) spotyka się także wsród innych ssaków, niektórych ptaków, a nawet ryb. Jednak pomocnikami zwykle są dzieci z poprzedniego sezonu rozrodczego, więc siostry, które w wyniku zagęszczenia populacji nie mają szans rozpłodu, pozostają na starym terytorium zdominowanym przez rodziców i 'wczuwają' się w sytuację rodzicielską. Starsze samice, bez możliwości rozrodu, usunięte z pozycji dominującej, a więc niższe rangą, usuwają się z rewiru i żyją w samotności. 
W rzadkich przypadkach obserwowano wśród waleni i niektórych małp, że starsze samice pozostawały członkami rodziny mimo obniżonej rangi i pomagały w wychowie. Były to jednak obserwacje bez pewnej dokumentacji. 
Wieloletnie badania prowadzone na Cousin Island w archipelagu Wysp Seszelskich wykazały przekonywująco, że babcie odgrywają ważną rolę w wychowie wnuków trzciniaka seszelskiego (Seychelles warbler, Acrocephalus sechellensis). W latach 1960-tych trzciniak był najbardziej zagrożonym ptakiem. Naliczono tylko 26 osobników na Cousin Island. Ginęły w wyniku kolonizacji, zajęciu terenu przez plantacje kokosów i rozmnożeniu się szczurów. Obecnie wydaje się , że uratowano gatunek przed wymarciem. To właśnie babcie trzciniaka 'wyciągają pomocną dłoń' córkom, mimo że zdegradowane do podrzędnej pozycji w rodzie, pomagają aktywnie w wychowie wnucząt. Sam proces degradacji, jego motywy i sposoby nie jest zbyt jasny, niemniej rola babć jest tam, jak i wśród ludzi, odpowiednio ceniona. 

[QZE03::048];[QEP56::190];[QEP56::194]
No: 1898; w sieci: 4.1.2008