Kurioza naukowe / Scientific curiosities ISSN 1176-7545; rok VIII; No 1778

Zestawienie tematyczne prowadzone na bieżąco

Jedno zdumienie dziennie...

 
.
 

Dama w sosjerce.

Cytowany już nieraz Jędrzej Kitowicz twierdzi, że na dworach magnackich podczas wielkich uroczystości „...nie było zbyt wykwintnych potraw. Rosół, barszcz, sztuka mięsa, bigos z kapustą z różnego mięsiwa kawalcami, kiełbasą i słoniną, drobno pokrajanemi, i z kapustą kwaśną pomięszanemi, i nazywano to bigosem hultajskim; dalej gęś gotowana ze śmietaną i z grzybkami suszonemi, w kostkę drobno pokrajanemi, 'kaszą perłową zasypana" (pisownia oryginalna). Podawano też często flaki, nogi wołowe na zimno z galaretą, pieczony drób, baraninę ostro przyprawioną, dziczyznę. Z mięs układano na wielkich półmiskach coś na kształt piramidy. Na spodzie leżały ogromne udźce wołowe lub cielęce, potem mniejsze udźce baranie, dalej ptaki, na spodzie większe, a coraz mniejsze ku górze. Wszystko znakomicie rumiane, o zapachu świeżej pieczeni, z dodatkiem przypraw aromatycznych. Na deser podawano ciasta francuskie, torty, pączki, biszkopty. A do tego wszystkiego niezmierzone ilości win wszelkiego gatunku. Lepsze wina podawano w cenniejszych kielichach. Dla 'lepszych gości' zastawa stołowa bywała wspaniała, szaraczki musiały zadowolić się zastawą podlejszego gatunku, bo i tak nie wiele naczyń wracało z do kredensu. Zawsze kusiło, by wsunąć za pazuchę lub do cholewy. 
Pamiętnikarze i postronni obserwatorzy obyczajów tamtych czasów zwracają uwagę, że przygotowywanie potraw odbywało się w dość prymitywnych warunkach higienicznych.  Ceniona wówczas była potrawa z gęsi w czarnym sosie. Zabarwienie sosu uzyskiwano domieszaniem popiołu ze spalonej słomy. A garść słomy kucharz chwytał gdziekolwiek, nierzadko — jak wspomina pamiętnikarz — wyciągał wiecheć z własnego buta. Trudno robić tego jakiś zarzut. Palona słoma bakterii ni grzybków do sosu nie wprowadzała, no może trochę zapachu. Ale jeśli czarny sos podawano w sosjerce jak na ilustracji, to wszystko razem musiało być znakomite. 

il.: sosjerka francuska XVIII w
 [QZE02::48];[QAB05::510]p193;RCP05057-24-053
No 1779; 3.8.2007

 

 


 

witrynę prowadzi
© R. Antoszewski
Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

v.85

  Site Meter