Kurioza naukowe / Scientific curiosities ISSN 1176-7545; rok VIII; No 1612

Zestawienie tematyczne prowadzone na bieżąco

Jedno zdumienie dziennie...

O niepomiernych moczygębach o obmierzłych wydmikuflach

pisze Ks. Józef Wereszczyński (1530 - 1598?), opat benedyktynów w Sieciechowie, od r. 1589 biskup kijowski. W politycznych kazaniach walczył z pijaństwem, ale też starał się przekonać rodaków o konieczności parcia na wschód, na Turka, na Tatara, chciał, by na kresach powstała akademia wojskowa.. Jak by się to teraz przydało.. 

".... kto sobie rozum i baczenie pijaństwem odejmuje, ten się równa z niemem bydłem głupiem, a prawie mu się stanie podobnym. A ja owszem mówię, że pijanice są nad bestye daleko nierozumniejszy i sprośniejszy. Abowiem ani wół, ani świnia, ani żadne bydlę, nigdy nie pije nad potrzebę swoje, ani się da przywieść do tego, by je też i zabił; a pijanice dwakroć i trzykroć więcej piją niźli jest potrzeba, i niźli ich przyrodzenie znosić może, i gębę swoję (co i wstyd powiadać) w sprośny członek obracają, lejąc choć przez dzięki w gardło, aż po uszach ciecze, a oczy ze łba dobrze mu nie wylazą. A jakoż się nie wstydzisz mój miły bracie, widząc iż nierozumne bydło miarę sobie od przyrodzenia zakreszoną pilnie zachowuje, a ty któryś jest rozumnem stworzeniem, żadnej miary nie masz? I podlejszym się dobrowolnie czynisz, niż wół twój abo insza bestya twoja? gdyż ci dla tego Pan Bóg brzuch i gardło skrócił, i skromną miarkę picia i jedzenia postawił, aby cię nauczył więcej się o duszę niżli o brzuch i ciało starać."   (str. 24-5)

"Bo jako ubóstwo a mierność jest matką rozkoszy i zdrowia, tak zaś zbytek z drugiej strony jest studnią oprzykrzenia i rozlicznych wrzodów i niemocy. Bo jakie tam zdrowie być może, kędy się zawżdy we łbie jako w kotle mięsza, w brzuchu także jako w beczce kisa? a dusza miła by w wannie siedzi. Już tam nie lza jedno abo zgorzeć od gorącości, abo zgnić od drożdży, dolewając zawżdy tej skórzanej beczki, w której się nigdy drożdże nie ustoją. A któryż żołądek to wytrzyma? by był wiarę żelazny, musi się pukać; by był niewiem jaki, musi czasem obiema końcoma ulewać. Bo jako na morzu gdy powstaną wiatry i nawałności morskie, tam już nie lza jedno co rychlej z okrętu usypować, jeśli chcesz aby wszystek nie zatonął,-- takżeć  i pijany, kiedy w sobie zbytniem piciem wzbudzi one wiatry i one szkodliwe nawałności szczkaniem i smrodliwem żyganiem, już tam przyrodzenie zbytnie obciążone wytrzymać nie może, już tam nie lza, jedno on wewnętrzny gnój, lada którą stroną corychlej wyrzucić musi, którego chociaż też już dobrze zbędziesz, a wzdy się jeszcze ona burza długo nie ustoi, ale dopieroż febry, dopieroż gorączki, ciężkości i bolenie głowy." (str.16-7)
(p. notka następna)

zachowana pisownia oryginału.
[QZE01::027];[QAB07::488]p24-5,16-7
No: 1612; w sieci: 6.1.2007