Kurioza naukowe / Scientific curiosities ISSN 1176-7545; rok VII; No 1539

Zestawienie tematyczne prowadzone na bieżąco

Jedno zdumienie dziennie...

 
.
 

Metro tutaj, a na pana
Retro-perkoz sika tam, a...
A ma taki szok reporter
A na pana ja tu tortem...

Wierszyk jak wierszyk, mógł go ułożyć poeta abstrakcjonista, a może sklecił go dobrze skrojony program komputerowy.. Ale popatrzmy dokładniej, przeczytajmy go 'od tyłu do przodu' i .. wychodzi to samo. Tego żaden komputer nie ułoży, i pewnie żaden poeta. Do tego trzeba być palindromistą. 
A o palindromach tak oto pisze znany polski palindromista (palindromolog?) prof. Tadeusz Morawski:

CZYTAJ TAK I WSPAK.

Palindromy, są to słowa, zdania, wiersze lub inne utwory, które czytane wprost i wspak są takie same. Nazwa „palindrom" – pochodzi z greckiego (palin - wracać i dromos – droga). Nazwa ta przyjęła się w wielu językach, po angielsku, francusku, – „palinrome”, po hiszpańsku, włosku – „palindromo”, „palindrom" to także nazwa rosyjska. Mają palindromy długą historię, Anglicy twierdzą, że pierwsze słowa, którymi Adam przywitał Ewę w Raju były palindromem:Madam, I`m Adam". Mówiąc bardziej serio, pierwsze palindromy były pisane w 3-cim wieku p.n.e. przez Sotadesa z Maronei (dalszych informacji historycznych szukaj w Wikipedii). Do palindromów przywiązywano dużą wagę. Świadczy o tym inskrypcja na grobie twórcy kanału Panamskiego: „A man a plan a Canal Panama", zdanie niezbyt udane gramatycznie – ale palindromiczne. Każdy naród ma swoje palindromy, istnieją one też w językach posługujących się pismem obrazkowym (chiński).

Ograniczymy się tutaj do polskich palindromów. Palindromy przed II wojną światową kolekcjonował i pisał Julian Tuwim, autor książki „Pegaz Dęba", 1950. Następne książki wydali – Stanisław Barańczak -„Pegaz Zdębiał", 1995, oraz Józef Godzic -„Echozdania czyli palindromy", 1996.

A oto dwa palindromy Juliana Tuwima:
Popija rum As, samuraj i pop / Muzo, raz daj jad za rozum

Z książki Stanisława Barańczaka wybrałem:
Iwono, ty rabuj okop spokoju barytonowi 
I lali masoni wydrom w mordy wino, sami lali

Krótkie palindromy wybrane z książki Józefa Godzica:
Ja tutaj / Jak łysy łkaj / A to kanapa pana kota / As unika kin USA

W 2003 roku wybrałem się w Tatry. Jadąc samochodem zapisałem, kolejno, co widziałem: Nowy Targ, góry, Zakopane. Odczytałem to wspak: Nowy Targ ,góry, Zakopane – na pokazy róg, graty won! Wyszedł w miarę sensowny palindrom. Byłem zdumiony tym bardziej, że 30 lat temu kolega pokazał mi palindrom kobyła ma mały bok i próbowałem wtedy coś ułożyć – ale nic z tego nie wyszło. Obserwując góry napisałem jeszcze kilka prostych palindromów (np.: o, na Rysy rano!) Kiedy zachwycony pięknem krajobrazu zadałem sobie pytanie: co mi dał duch? i uzyskałem palindromiczną odpowiedź: co mi dał duch – cud, ład i moc, podjąłem decyzję, by zająć się tą formą poważniej. W osiągnięciu wyników pomogło mi połączenie fantazji z matematycznym wykształceniem. W 2005 roku wydałem książkę Gór ech chce róg" zawierającą 1000 palindromów oraz (nowość!) kilkadziesiąt wierszy - palindromów, wydałem też broszurę „Może jeż łże jeżom?”. W 2006 napisałem kolejną książkę „Zagwiżdż i w gaz”, w której jest 1500 nowych palindromów, w tym ponad sto dłuższych. 

Napisałem też najdłuższy palindrom na świecie, mający ponad 33 tys. liter (tytuł – Żartem w metraż), prawie dwa razy dłuższy od najdłuższego dotąd palindromu angielskiego.

Oto przykłady najnowszych palindromów z dwóch wymienionych książek:
Trochę ironii na tematy społeczne:
I car komedia i demokraci / ot, dancing, nic nad to
Akta – łasa sałatka / Akta generała ma mała renegatka
A nam kusa sukmana / Pętaka pętaj, a tępaka tęp!

Nie może być palindromów bez popijania:
Ej, i po pracy car popije / Ala boski miks obala / Łapał za Tokaj, a kota złapał

Dodamy jeszcze trochę erotyki:
Ilu tuli filut Uli? / Rada dama sama da dar
U Izydy żądze na wyrku co noc ukrywane – zdąży Dyziu?
Kat Pąk Izydor świni w środy z Iką Pt
ak

I na koniec jeszcze jeden przykład nieco abstrakcyjnego wiersza-palindromu:

Ale ma kot, i co spotka
Ale motam – a to kotka
A kto kota ma – to Mela
A kto psoci – to Kamela

Palindromy to niewątpliwie kuriozum na granicy absurdu, literatury i humoru. Najwięcej o polskich palindromach dowiesz się, odwiedzając stronę www.palindromy.pl . Znajduje się tam półtora tysiąca palindromów, aktualności, (codziennie nowe palindromy), artykuły, wywiady, opinie oraz wiele użytecznych linków.

Tadeusz Morawski

----------------------------------------------

... Mnie osobiście najbardziej podoba się ten filut co Ulę tuli..
Ale palindromy to wcale nie ludzki wynalazek. Istnieją one na świecie od setek milionów lat, prawdopodobnie pełniły rolę w ewolucji świata żywego i leżą u podstaw procesów życiowych, bo występują obficie w łańcuchach DNA kodu genetycznego. (o palindromach w biologii patrz tu : -1-, -2-, -3-, -4- .) 

[QZE00::070];[QLE14::xxx]; No 1539
w sieci: 14.10.2006; uzup 27.5.2007

 

 


 

witrynę prowadzi
© R. Antoszewski
Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

v.85

  Site Meter