Kurioza naukowe / Scientific curiosities ISSN 1176-7545; rok VII; No 1367
Zestawienie tematyczne prowadzone na bieżąco

a

 

 

.

 

 

 

Jedno zdumienie dziennie..

.
 

Dzbanecznik pełen zupy. 

Słynny podróżnik brytyjski Alfred Russell Wallace (1823 - 1913) zbierał okazy roślin i zwierząt dla różnych uniwersytetów i bogatych miłośników przyrody. Podróżował do co bardziej atrakcyjnych krain i z tego żył. Był to dosyć popularny w dziewiętnastym wieku zawód, przyciągający amatorów przygody i przyrody. Wallace spędził cztery lata w dorzeczu Amazonki, a potem osiem lat wędrował po wyspach Malezji, Indonezji, Papui Nowej Gwinei i innych wyspach Pacyfiku. Tu to odkrył uznawaną do dziś "linię Wallace'a" oddzielającą azjatyckie i australazjatyckie krainy biograficzne, tu także wpadł na pomysł teorii ewolucji, która wespół z Darwinem ujrzała światło dzienne i zmieniła pojmowanie świata radykalnie. 
Któregoś dnia w sierpniu 1854 r. Wallace wracał z wyprawy na Mount Benom na półwyspie Malajskim. Było upalnie, wyprawa wyczerpująca, a tu akurat nie było żadnego źródełka. Było natomiast mnóstwo paproci i innych roślin tropikalnych, a między nimi wiele dzbaneczników (Nepenthes), pięknych roślin odznaczających się liśćmi przekształconymi w duże dzbanki - pojemniki na wodę. Dzbanek taki może pomieścić ponad dwa litry płynu starannie zbieranego przez roślinę. Do dzbanków wpadają owady zwabione kolorem, często też nektarem. Wallace ugasił pragnienie gęstą zawiesiną odpluwając co większe kawałki owadów. Ze zdziwieniem stwierdził, że płyn z pojemników dzbanecznika miał znakomity smak i gasił pragnienie. 
Jest to chyba pierwszy opis kulinarnych zastosowań treści dzbanków Nepenthes. 
Wallace nie wiedział, że Nepenthes podzielił się z nim swoim pokarmem - dzbanki te służą jako pułapki dla owadów, które wpadłszy w nie rozkładane się koktajlem enzymatycznym i wchłaniane przez roślinę stanowią źródło substancji pokarmowych, a przede wszystkim azotu aminokwasów, fosforu i składników mineralnych, w które jest uboga gleba zasiedlana przez rośliny mięsożerne. 
Jak dotąd nie spotkałem żadnej wzmianki, by gdziekolwiek używano pożywnego płynu z pułapek roślin mięsożernych jako źródła pożywienia lub napitku. Trzeba dodać że w skali światowej nie ma jakiejś niechęci do konsumowania owadów, jak to widać w kulturze europejskiej. Wydaje się to dziwne wobec znanej umiejętnosci mieszkańców pierwotnych do wyszukiwania wszelkich źródeł pożywienia.  
Mięsożerność roślin odkrył dopiero Darwin w dziesięć lat potem. Współcześni mu wiktoriańscy Anglicy uważali, że jest to zasadniczy błąd Darwina, i długo odkrycie to nie znalazło uznania. 

A dzbanecznik, jako wspaniały przykład ewolucyjnej adaptacji do trudnych warunków ekologicznych, wart jest osobnego omówienia. (wkrótce)

[QZD08::099];[QRE02::200];[RIO15::127];p123;ART34029p261;RCP05080-13-081
w sieci: 23. 4. 2006

 
.

 

witrynę prowadzi
© R. Antoszewski
Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

(wybrane z publ. R. Antoszewskiego)


styczeń 2005

v.56

  Site Meter