Kurioza naukowe / Scientific curiosities ISSN 1176-7545; rok VI; No 1219
Zestawienie tematyczne prowadzone na bieżąco

a

 

 

.

 

 

 

Jedno zdumienie dziennie..

.
 

Salubria, czyli Nowa Zelandia.

W dawnych czasach, przed przybyciem na akweny południowego Pacyfiku białych, zespół wysp, które teraz stanowią Nową Zelandią miejscowi nazywali Aoteroa. Oznacza to 'Biała Długa Chmura' - bo chmury nad wyspami były drogowskazem dla polinezyjskich żeglarzy (ao - chmura, tea - biała, roa - długa). Do dziś nazwa kraju w drugim języku oficjalnym jakim jest maoryski brzmi - Aotearoa. 
Dla siebie Maorysi nazwy nie mieli. Zaczęli nazywać się Maori dopiero po wizycie białych, a słowo 'Maori' oznacza 'normalni ludzie' w odróżnieniu od białych, nie bardzo normalnych. 
Abel Janszoon Tasman, Holender który pierwszy ujrzał Alpy Południowe na horyzoncie 13 grudnia 1642 uważał, iż natknął się na ląd połączony z Ameryką Południową i nazwał go 'Staten Landt'. 
Nie wiadomo kto nazwał te wyspy Nową Zelandią od holenderskiej prowincji Zelandia, ale nazwa ta pojawiła się w połowie siedemnastego wieku w atlasach holenderskich jako Zeelandia Nova, albo Nieuw Zeeland. Prawdopodobnie po raz pierwszy użył jej Johan Blacu, dyrektor znanej wówczas firmy kartograficznej. 
W czasach późniejszych, po zasiedleniu się tu białych, nie wszystkim się ta nazwa podobała. Niejaki Joel Polack proponował nazwać trzy wyspy New Ulster, New Munster and New Leinster. Nazwa nie przyjęła się. Była też próba nazwania wysp 'France Australe', kiedy to francuska wyprawa objęła je w posiadanie w imieniu króla Francji. 

Najciekawszą, i może najwłaściwszą nazwę zaproponował w dziewiętnastym wieku John Rule, który pierwszy zebrał i przywiózł do Anglii kości moa, skontaktował się ze znanym paleontologiem Richardem Owenem, co wywołało zainteresowanie się krajem i tym olbrzymim ptaszyskiem. Zaproponował, by Nową Zelandię nazwać 'Salubria'. Po łacinie 'salubris, saluber' oznacza zdrowy, korzystny dla zdrowia, zbawienny, pożyteczny. 
Biorąc pod uwagę mordercze warunki zdrowotne panujące na wszystkich wyspach tropikalnych, gdzie kotwiczyć wtedy musiały wszystkie statki europejskie w drodze na południe dla zaopatrzenia się w wodę i prowiant, nazwa ta wydawała się bardzo trafna. Zresztą i teraz pod względem zdrowotności ludzi i klimatu nie można Nowej Zelandii wiele zarzucić. 
Gdyby więc nazwa się przyjęła, kraj nazywałby się po naszemu 'Zdrowiem', lub 'Zdrówkiem', a mieszkańcy Zdrowianami lub Zdróweczkami.  
Nazwa miała jednak nie przyjęła się. Może i szkoda. 

[QZD07::98];[QNK20::055];[QAB06::572]p444;[QAB03::038]p54;[QAB01::467]p44
w sieci:28.11.2005

 
.

 

witrynę prowadzi
© R. Antoszewski
Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

(wybrane z publ. R. Antoszewskiego)


styczeń 2005

v.56

  Site Meter