Kurioza naukowe / Scientific curiosities ISSN 1176-7545; rok VI; No 1180

Zestawienie tematyczne prowadzone na bieżąco

Jedno zdumienie dziennie...

 
.
 

Altruistyczne drzewa.

Już Budda (Siddhartha Gautama) wyraził zdziwienie, że drzewa dają cień nawet drwalom, którzy przyszli je wyrąbać. Może to wynikać z bezradności drzew wobec zbrojnych w technologię drwali. 
Znane są jednak przypadki, kiedy drzewa zachowują się altruistycznie w stosunku do współdrzew (współbraci - chciałoby się powiedzieć), a także do zwierząt, które nimi się żywią. 
Gazele kudu (Tragelaphus strepsiceros, rodzina Bovidae, rząd Artiodactyla), żyją na savannah Afryki Południowej, żywiąc się listowiem drzew i krzewów, m.in. liśćmi miejscowej akacji (Acacia caffra).
Dokładna obserwacja gazeli w czasie obgryzania liści wskazuje, że zwierzak nigdy nie objada wszystkich liści, je umiarkowanie z jednego drzewa i przechodzi do następnego skierowując się zawsze pod wiatr. Zdumiewające to zachowanie wynika stąd, że roślina objadana bardzo szybko produkuje taniny, które psują smak listowia i są szkodliwe w większej ilości, ponieważ hamują metabilizm białek. Lepiej więc poskubać umiarkowanie, zanim jedzonko straci smak. Ale skąd to szukanie następnego pokarmu 'pod wiatr'? Okazuje się, że objadana roślina produkuje także lotne substancje (etylen, ale pewnie i inne), które niesione wiatrem, informują nieuszkodzone drzewa, że lepiej się przygotować na napastnika. W wyniku tej informacji drzewa jeszcze nie objadane zaczynają produkować taniny. Co ciekawe jednak, ilość wyprodukowanych tanin maleje dosyć szybko w tkankach roślinnych, i po niedługim czasie, gazele znów mogą wracać do ulubionych drzew. 
W ten sposób, dzięki wymianie informacji między użytkownikami zasobów środowiska dochodzi do równowagi ekologicznej - współdrzewa ostrzegają się wzajemnie o zagrożeniu, z drugiej jednak strony nie dochodzi do zniszczenia populacji zwierząt, które w umiarze (w tym przypadku 100 hektarów utrzymuje bez szkody trzy gazele), przyczyniają się do utrzymania odpowiednich właściwości gleby. 
Wymiana informacji między różnymi formami życia stanowi podstawę wszelkich procesów życiowych na wszystkich poziomach - od struktur molekularnych do globalnych, a być może także kosmicznych (panspermia). Świadomość tej zasady powoli znajduje zrozumienie wśród biologów, i powoli, bardzo powoli, kształtuje się nowa gałąź nauk przyrodniczych, biosemantyka, czy biosemiotyka. 


Acacia caffra i gazela kudu

foto z: http://fotos.naturspot.de/bilder/1-62.html
http://sophy.u-3mrs.fr/Afriqsud/YI58.HTM

[QZD07::057];[QNK23::096]
w sieci: 16.10.2005

 

 


 

witrynę prowadzi
© R. Antoszewski
Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

(wybrane z publ. R. Antoszewskiego)


kwiecień 2005

v.85

  Site Meter