Kurioza naukowe / Scientific curiosities ISSN 1176-7545; rok VI; No 1144

Zestawienie tematyczne prowadzone na bieżąco

Jedno zdumienie dziennie...

Żenlisea i Madame Genlis. 

Madame Genlis (Stéphanie Félicité du Crest de Saint-Aubin de Genlis, markiza Gillery; 1746 - 1830) postać niezwykle barwna, obracająca się w sferach zarówno światowej arystokracji jak i wśród francuskich rewolucjonistów, często na pograniczu skandalu. Była nauczycielką dzieci w kilku rodzinach arystokratycznych, a także przyszłego króla Ludwika Filipa.  Interesowała się bardzo naukami przyrodniczymi, pisała poezje, była świetną harfistką. Ambicją jej było nowoczesne wychowywanie wedle zaleceń Rousseau. Głosiła zasadę, że nauczać trzeba przez działanie, a nie przez wkuwanie. Botaniki nauczała na wycieczkach, a nauczając historię posługiwała się 'latarnią magiczną' - a więc w zasadzie przeźroczami, które dopiero za naszych czasów znalazły zastosowanie w szkołach.  Madame Genlis była bardzo płodną pisarką, napisała ponad 100 książek (w tym około 80 powieści).  
Zasługi wniosła do rozwoju etnobotaniki i historii botaniki. Napisała m.in. niezwykle interesujące dzieło z pogranicza botaniki i literatury p.t. 'Botanika w historii i literaturze, czyli rośliny w mitologii, religii, społeczeństwie, wychowaniu, przesadach, słownictwie, literaturze, estetyce i historii'. Opisane przez Madame Genlis dzieje pięknej hrabiny Cinchon, żony wicekróla Peru, jej wyleczenie z malarii przez zastosowanie egzotycznego leku sprowadzonego z dalekich gór, wreszcie praktyczne wykorzystanie leku dla poprawienia warunków zdrowotnych bagnistych okolic majątku hrabiny w Hiszpanii, były wątkiem interesującej powieści. Powieść tę, wydaną po francusku w 1817 i przetłumaczoną na hiszpański w roku 1827, a potem na wiele języków, uważać można za interesujący przykład popularyzacji etnobotaniki i medycyny ludowej krajów egzotycznych. ...
Ze względu na te zainteresowania i zasługi dla nauczania i propagowania botaniki, August Saint Hilaire (1779 - 1853), zasłużony biolog francuski i podróżnik, jeden z rodzajów odkrytych przez siebie roślin w Brazylii nazwał 'Genlisea' (1833). Można by teraz podejrzewać, iż Saint-Hilaire ukrył w tej nazwie aluzję do niezwykłego trybu życia Madame Genlis. Ale zrobił to pewnie przypadkowo - nie wiedziano wtedy, że Genlisea jest rośliną drapieżną. 

il.; fragment obrazu Jean-Baptiste Mauzaisse (1784-1844)
[QZD07::033];[QCU04::024];[QEP23::141];RCP05071-10-101
w sieci:10.9.2005