Kurioza naukowe / Scientific curiosities ISSN 1176-7545; rok VI; No 1090

Zestawienie tematyczne prowadzone na bieżąco

Jedno zdumienie dziennie...

 
.
 

Obowiązki ogrodników.

Sulejman Wspaniały, zwany Kanuni, czyli Prawodawca, władca Imperium Osmańskiego w latach 1520 - 1566 doprowadził Imperium do szczytu potęgi. W wyniku zwycięskich podbojów rozszerzył swoje państwo do niebywałych rozmiarów - powierzchnia Imperium wynosiła prawie 15 milionów km2 (obecnie Rosja liczy 17 mil. km2 a USA tylko nieco ponad 9 mil. km2). Siedzibą Sulejmana i centrum administracyjnym Imperium był słynny pałac Topkapi w Istambule przewyższający przepychem i organizacją wszystko, co można było wtedy zobaczyć w Europie. W olbrzymim kompleksie pałacowym pracowało ponad 5000 osób służby, strażników i urzędników. Obowiązki służby były dokładnie określone, a wymogi sułtana niezmiernie wyszukane. Był Naczelny Aranżer Turbanu sułtańskiego, Naczelny Nadzorca Serwetek sułtańskiego stołu, itd., itp. 
Sułtan kochał ogrody. W samych tylko czterech dziedzińcach-ogrodach pracowało około 1000 ogrodników bostancis którymi zawiadywał Główny Ogrodnik bostancis-basha. Specjalnością ogrodów Topkapi były tulipany i stamtąd przywędrowały one do Europy. Ale obowiązkiem służby ogrodowej była nie tylko opieka i pielenie tulipanowych nasadzeń, stanowili oni dodatkową armię sułtańskich katów i oprawców. W czerwonych nakryciach głowy i białych muślinowych bryczesach stanowili postrach poddanych. Zbliżanie się ich oznaczało zwykle śmierć, i to bardzo wymyślną. Skazane kobiety zaszywali w obciążone kamieniami worki i wrzucali do Bosforu, innych rytualnie duszono. Jedynym swego rodzaju wykonywaniem wyroku śmierci była 'pogoń o życie', w której bostancis-basha odgrywał zasadniczą rolę. Bardziej znakomite osoby skazane na  śmierć, jak wezyrowie czy główni eunuchowie, mieli szansę uratowania życia uczestnicząc w swego rodzaju wyścigu. Skazaniec i Główny Ogrodnik ścigali się poprzez pałacowe ogrody. Jeśli skazaniec dobiegł pierwszy do Bramy Rybnej odległej około kilometra, zamieniano mu wyrok na banicję. Jeśli Główny Ogrodnik był szybszy, wykonywał wyrok na skazańcu a ciało oddawał rybkom przez Bramę Rybną... 
Tradycja tej formy egzekwowania sprawiedliwości miała długi żywot. Ostanim wezyrem, który uratował życie w takim wyścigu był Wielki Wezyr Haji Salih Pasha w roku 1882/3.

[QZD06::073];[QRE02::149]p44-5
w sieci: 17.7.2005

 

 

witrynę prowadzi
© R. Antoszewski
Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

(wybrane z publ. R. Antoszewskiego)


kwiecień 2005

v.85

  Site Meter