Kurioza naukowe / Scientific curiosities ISSN 1176-7545; rok VI; No 1075
Zestawienie tematyczne prowadzone na bieżąco

a

 

 

.

 

 

 

Jedno zdumienie dziennie..

.
 

Pończosznik - hormonalny transwestyta.

Pospolity i lubiany przez terrarystów wąż pończosznik (Thamnophis sirtalis parietalis, rodz. Colubridae) to dosyć duże zwierzę (do 100 cm), ale łagodne i niegroźne (pewnie nadawałby się w akcjach terrorystów dla postraszenia np. - ale nie doradzam!). 
W warunkach naturalnych na jesieni pończoszniki zbierają się tworząc olbrzymie czasem zbiorowiska, zaszywają się w jakieś ustronną szczelinę czy zagłębienie i jak żywe spaghetti czekają do wiosny. Wężowisko może liczyć nawet 10.000 osobników (Manitoba). Takie zbiorowe zimowanie ma wiele zalet - pozwala utrzymać temperaturę całej wężowej masy na odpowiednim do przeżycia poziomie, a na wiosnę jest to doskonała okazja do powszechnej kopulacji.  
Węże posługują się w orientacji i rozpoznawaniu osobników przede wszystkim zmysłem chemicznym, w tym górują nad wszystimi innymi kręgowcami. 
Kiedy poczują wiosnę, z kryjówki wyślizgują się najpierw samce i czekają na wyślizgujące się w drugim rzucie samice. Rozpoznawanie płci także opiera się na zmyśle chemicznym odróżniając feromony płciowe wytwarzane enzymatycznie z androgenów lub estrogenów. Na pojawiające się samice natychmiast rzuca się cała chmara samców, powstaje kłębowisko zajęte sprawami rozmnażania. I do tego momentu wszystko jest jak zwykle. Znamy to z własnych obserwacji. 
Okazuje się jednak, że pewna liczba samców także wabi chmarę innych samców i wygląda to, jakby korzystały z najnowszych uprawnień legislacyjnych przeprowadzonych już we wielu krajach. Rzecz jednak polega na tym, że niektóre samce przestrajają się hormonalnie, przekształcając androgen w estrogen i produkując 'fałszywe' feromony żeńskie. To właśnie dlatego natychmiast stają się centrum kopulacyjnego kłębowiska. 
Trudno sobie wyobrazić ewolucyjny sens takiego transwestycyzmu. Jedyne co przychodzi na myśl, to pewna korzyść termiczna. Po zimowej hibernacji opłaca się szybko podnieść temperaturę ciała do pełnej sprawności fizycznej. A w jaki sposób można tego dokonać jak nie stając się centrum kopulacyjnej masy, nawet jeśli to centrum jest fałszywe.  


Thamnophis sirtalis parietalis - pończosznik
(zdjęcia z sieci)

[QZD06::034];[QRE02::137]p230;[QEP10::010]
w sieci: 3.7.2005

 
.

 

witrynę prowadzi
© R. Antoszewski
Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

(wybrane z publ. R. Antoszewskiego)


styczeń 2005

v.56

  Site Meter