Kurioza naukowe / Scientific curiosities ISSN 1176-7545; rok VI; No 1022

Zestawienie tematyczne prowadzone na bieżąco

          

Jedno zdumienie dziennie...

 
.

Nauru - Wyspa Miła.

Cała ekonomika Nauru, wspomnianej już wysepce - kraiku pacyficznym, opiera się na odkryciu jakiego dokonał w roku 1899 Albert F. Ellis na progu biura Brytyjskiego Towarzystwa Wysp Pacyficznych w Sydney w Australii. Wychodząc z biura zauważył, że pod drzwi wprawiono nowy próg, jak zapewniał jeden z urzędników, wykonany z bardzo trwałego pnia. Ellisowi wcale nie wyglądało to na pień, sprawdził dokładnie, a potem przeprowadził testy chemiczne i stwierdził, że to skała złożona prawie z czystego fosforytu. Okazało się, że ten rzekomy pień został przywieziony przez jednego z pracowników Towarzystwa z Pleasant Island, Wyspy Miłej, jak wtedy nazywano Nauru. Fosforyty, sole wapniowe kwasu fosforowego (z pewnymi domieszkami) poszukiwane były na całym świecie, jako że stanowią materiał podstawowy dla produkcji nawozów fosforowych. 
Następnego roku Ellis wybrał się na Nauru by stwierdzić, że właściwie cała wyspa składa się z tego cennego minerału. 

I tak zaczęła się niezwykła kariera tej wyspy. Wówczas była to kolonia niemiecka należąca do Protektoratu Wysp Marshalla, ale Anglicy dogadali się z Niemcami i już w roku 1907 rozpoczęła się intensywna eksploatacja złóż fosforytowych. Wyspa przechodziła różne losy, z rąk niemieckich przeszła pod administrację Australii, Nowej Zelandii i Wielkiej Brytanii (jako Mandat Ligi Narodów), w czasie II wojny okupowana była przez Japończyków, a w 1947 z powiernictwa ONZ Australia znów przejęła administrację w imieniu trzech partnerów jak poprzednio. Niepodległą republiką stała się Nauru w roku 1968 i wtedy sytuacja ekonomiczna zmieniła się radykalnie. Dochodami z handlu fosforytem dysponował rząd Nauru. Nagle mieszkańcy stali się bogaczami w skali światowej. Dochód w przeliczeniu na mieszkańca wkrótce był jednym z najwyższych w świecie. Wtedy republika liczyła zaledwie 4.600 mieszkańców. Nie było podatków, zapewniono obywatelem doskonała opiekę lekarską z dostępem do szpitali na całym świecie, bezpłatne było szkolnictwo, telefony i transport publiczny, nie było cła. Młode małżeństwa otrzymywały dom do dyspozycji w którym mogli mieszkać dowolnie długo bez ponoszenia żadnych kosztów utrzymania. Kupowano samochody, czasem po kilka na rodzinę, choć w kraju była jedna szosa i okrążyć wyspę można w przeciągu 20 minut. 
I tak zaczęła się tragedia tego kraju liczącego obecnie około 10.000 obywateli i 3.000 'gastarbeiterów'.  (c.d.)

[QZD06::003];[QAB03::431]p224;[QEP19::060];QEP10::001];[QEP18::114]
w sieci: 15.5.05


 

witrynę prowadzi
© R. Antoszewski
Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

(wybrane z publ. R. Antoszewskiego)


marzec 2005

v.47

  Site Meter