| |
Mazurski
pierwiastek chemiczny.
Niewiele brakowało, a mielibyśmy
w tablicy pierwiastków chemicznych jeszcze jeden, poza
polonem, pierwiastek chemiczny kojarzący się z Polską.
W roku 1925
niemieccy badacze Walter Noddack, Otto Berg i Ida Eva
Tacke ogłosili, iż wykryli
nowy pierwiastek chemiczny i nazwali go mazurem (Masurium,
Ma).  To Ida
Tacke (1896 - 1978) podsunęła myśl, by pierwiastek
nazwać mazurem na cześć prof. Waltera Noddacka,
kierownika zespołu i męża Idy, który wywodził się
z Mazur. W tablicy Mendelejewa mazur wypełniał
pozycję 43, dotąd pustą, zarezerwowaną dla nieznanego
pierwiastka nazwanego prowizorycznie ekamanganem. Wedle
przewidywań Mendelejewa miał mieć cechy chemiczne
manganu, stąd jego nazwa zgodnie z konwencją dla
pierwiastków nie wykrytych, lecz przewidzianych przez
Mendelejewa. Niemieccy badacze napromieniowali
strumieniem elektronów skałę zwaną kolumbitem i
zarejestrowali emisję promieniowania X o właściwościach
specyficznych dla pierwiastka numer 43.
Świat chemii odniósł się bardzo krytycznie do
tego odkrycia. Eksperymentu nie udało się powtórzyć
i sprawę mazuru odłożono ad acta. Innym
czynnikiem wywołującym niechęć środowiska była właśnie
nazwa 'mazur'.
W kilkanaście lat potem (1937) włoski badacz Carlo
Perrier z Sycylii i Emilio Segrè, Włoch pracujący
w Kalifornii, wykryli pierwiastek numer 43 w preparacie
molibdenu bombardowanego przez kilka miesięcy jądrami
deuteru w kalifornijskim cyklotronie. Pierwiastek
nazwali technetem (Tc) ze względu na to, że był to
pierwszy pierwiastek otrzymany sztucznie ('teknetos'
sztuczny - stąd słowo 'technika'!). I ta nazwa się
przyjęła. Okazało się jednak, że technet nie jest
zupełnie sztucznym pierwiastkiem. W roku 1952 astronom
Paul Merill wykrył technet w spektrum w tzw. czerwonych
gigantów. Wreszcie w roku 1962 technet wykryty został
także w afrykańskim uranicie jako produkt naturalnego rozpadu
uranu-238.
Sprawa mazuru nie skończyła się jednak na tym. W roku
1998 uczeni amerykańcy John T. Armstrong i David Curtis
przeprowadzili komputerową symulację doświadczenia
Niemców z 1925 roku i doszli do wniosku, że
prawdopodobnie Walter Noddack, Otto Berg i Ida Tacke
wpadli na trop ekamanganu i faktycznie wykryli mazur.
Rzecz wymaga dalszych badań, bo w chemii zasada
priorytetu odkrycia jest bardzo ważna i ogólnie
szanowana.
Trzeba jeszcze dodać, że jedną z przyczyn wspomnianej
niechęci
środowiska naukowego do nazwy 'masurium' był fakt, że
była to demonstracja niemieckości. Mazury, a ściśle
Tannenberg (Stębark) były duchowym wsparciem dla
pokonanych Niemiec. Tannenberg był dumą
niemieckich nacjonalistów - to tam w sierpniu 1914 roku
niemiecka armia pod wodzą Paula von Hindenburga i
Ericha Luddendorfa zadała Rosjanom druzgocącą klęskę.
Atmosfera powojenna przesycona była nacjonalizmami różnych
maści i nie ominęło to środowisk naukowych.
Gdyby więc jakimś cudem uznano priorytet badań
niemieckich i
technet nazwano mazurem, nie miałoby to nic wspólnego
z Polską, a nawet wprost przeciwnie.. (poza nazwą
regionu należącego do Polski obecnie).
Biografie Waltera Noddacka podają, że urodził się i
zmarł w Berlinie (1893 - 1960). Nie udało mi się dojść
skąd z Mazur wywodził się Noddack, na cześć którego
Ida nazwała mazur mazurem.
fot z sieci: Ida Eva
Tacke
[QZD06::005];[QEP19::133]
w sieci: 1.5.2005
|
|
