Kurioza naukowe / Scientific curiosities ISSN 1176-7545 
No 933

Jedno zdumienie dziennie...

 zestawienia tematyczne 

Ogrzewane oczy.

Miecznik (Xiphias gladius) to olbrzymie rybsko z rodziny okoniokształtnych. Dorodny osobnik ważyć może nawet 500 kg i mieć długość ponad 4 metry. Ponad metr może mierzyć jego olbrzymi, ostry miecz, wydłużona górna szczęka, stanowiący niebezpieczną broń, podnoszący równocześnie opływowość ciała, tak bardzo istotną dla szybkiego pływania. A i w tym względzie osiągi miecznika są imponujące - potrafi pływać z szybkością 80 km/godz.

Niektóre wielkie ryby drapieżne polujące na znacznych głębokościach, gdzie temperatury wody utrzymuje się na poziomie 3-4^o C, nie są w pełnym tego słowa znaczeniu 'zimnokrwiste'.  Mieczniki, tuńczyki i niektóre rekiny utrzymują temperaturę ciała, a szczególnie mózgu, powyżej temperatury otaczającej wody. Wiadomo, że szybkość procesów biologicznych spada wraz z temperaturą otoczenia. 
Okazuje się jednak, że dla ryb drapieżnych najważniejsze jest ogrzewanie oczu. Stwierdzono, że kiedy temperatura siatkówki oka miecznika wynosi 25^o C, aż siedmiokrotnie podnosi się czasowa zdolność rozdzielcza oka. Po prostu drapieżnik widzi znacznie precyzyjniej szybko poruszające się potencjalne ofiary. A to wielka rzecz w środowisku prawie pustynnym i mrocznym, w jakim żeruje miecznik (na głębokości np. 300 m).  
Najciekawszy w tym wszystkim jest jednak sposób w jaki miecznik podnosi temperaturę siatkówki. Otóż jeden z mięśni poruszających gałką oczną przekształcony jest w ogrzewacz krwi. Generuje ciepło uruchamiając odpowiednie mechanizmy biochemiczne. Ogrzana w ten sposób krew  omywa dno oka podnosząc temperaturę do ponad 20 stopni, co znacznie podnosi sprawność widzenia, a więc skuteczność polowania. 

[QZD05::012];[QEP08::174];[QNK01::08];[QAB03::827]p2340