Kurioza naukowe / Scientific curiosities ISSN 1176-7545 
No 933

Jedno zdumienie dziennie...

 

 zestawienia tematyczne 

 

 

 

 

Ogrzewane oczy.

Miecznik (Xiphias gladius) to olbrzymie rybsko z rodziny okoniokształtnych. Dorodny osobnik ważyć może nawet 500 kg i mieć długość ponad 4 metry. Ponad metr może mierzyć jego olbrzymi, ostry miecz, wydłużona górna szczęka, stanowiący niebezpieczną broń, podnoszący równocześnie opływowość ciała, tak bardzo istotną dla szybkiego pływania. A i w tym względzie osiągi miecznika są imponujące - potrafi pływać z szybkością 80 km/godz.

Niektóre wielkie ryby drapieżne polujące na znacznych głębokościach, gdzie temperatury wody utrzymuje się na poziomie 3-4o C, nie są w pełnym tego słowa znaczeniu 'zimnokrwiste'.  Mieczniki, tuńczyki i niektóre rekiny utrzymują temperaturę ciała, a szczególnie mózgu, powyżej temperatury otaczającej wody. Wiadomo, że szybkość procesów biologicznych spada wraz z temperaturą otoczenia. 
Okazuje się jednak, że dla ryb drapieżnych najważniejsze jest ogrzewanie oczu. Stwierdzono, że kiedy temperatura siatkówki oka miecznika wynosi 25o C, aż siedmiokrotnie podnosi się czasowa zdolność rozdzielcza oka. Po prostu drapieżnik widzi znacznie precyzyjniej szybko poruszające się potencjalne ofiary. A to wielka rzecz w środowisku prawie pustynnym i mrocznym, w jakim żeruje miecznik (na głębokości np. 300 m).  
Najciekawszy w tym wszystkim jest jednak sposób w jaki miecznik podnosi temperaturę siatkówki. Otóż jeden z mięśni poruszających gałką oczną przekształcony jest w ogrzewacz krwi. Generuje ciepło uruchamiając odpowiednie mechanizmy biochemiczne. Ogrzana w ten sposób krew  omywa dno oka podnosząc temperaturę do ponad 20 stopni, co znacznie podnosi sprawność widzenia, a więc skuteczność polowania. 

[QZD05::012];[QEP08::174];[QNK01::08];[QAB03::827]p2340

 
.

 

witrynę prowadzi
© R. Antoszewski
Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

(wybrane z publ. R. Antoszewskiego)


styczeń 2005

v.55

  Site Meter