Kurioza naukowe / Scientific curiosities ISSN 1176-7545 No 910

.

Jedno zdumienie dziennie..          zestawienia tematyczne 

Nowa Zelandia na beczce prochu. 

Płyty tektoniczne, ta cienka skorupka na której żyjemy, mogą się od siebie oddalać (dywergencja), jak to jest w przypadku płyt afrykańskiej i amerykańskiej, gdzie po środku Atlantyku powstaje szczelina. Mogą się zderzać, nasuwać na siebie (konwergencja), albo ścierać się w wyniku przesuwania się w przeciwnych kierunkach, jak to jest w przypadku płyty pacyficznej ścierającej się z płytą północnoamerykańską w rejonie Kalifornii. 
Nowa Zelandia leży na styku zderzających się płyt pacyficznej i indo-australijskiej. Przy tym Wyspa Półncona jest częścią płyty indo-australijskiej, a przez Wyspę Południową przebiega akurat strefa napierających na siebie i ścierających się olbrzymich płyt tektonicznych. Płyta pacyficzna ma szerokość ponad 10.000 km i masę olbrzymią. Pozornie jest to pływ powolny, wolniejszy niż w innych rejonach (p. mapka w poprzedniej notce). Nie mniej te kilka centymetrów rocznie wystarcza, by Nowa Zelandia była jakby usadowiona na beczce prochu.  

Prawie bez przerwy coś się pod nami dzieje. Najczęściej są to drobne trzęsienia ziemi zauważalne tylko na stacjach sejsmicznych, czy praktycznie niezauważalne mikro-tsunami, jeśli coś dzieje się na dnie morza. Ale kiedy elastyczność skał, z której składają się płyty zostanie przekroczona, dochodzi do poważniejszych dyslokacji, co powoduje osuwanie się ziemi, powstawanie szczelin, wreszcie olbrzymich, spektakularnych wybuchów wulkanów,  no i tsunami. 

PS.
Akurat w tej chwili telewizja donosi, że pod Wellingtonem się zatrzęsło. Strat nie ma, ale strachu wiele. Półki w sklepach dostały drżączki.. (21.1.2004; godz. 19.oo)
Wedle statystyki należy oczekiwać poważniejszego wstrząsu. Co więcej, obserwuje się duże opóźnienie, co może oznaczać, że wstrząs będzie silniejszy. (Dziś był tylko 5 w skali Richtera.)

[QZD05::004];[QZD05::003]1,2