Kurioza naukowe / Scientific curiosities ISSN 1176-7545 
No 872

Jedno zdumienie dziennie...

 

 zestawienia tematyczne 

.
 

Pomnażanie rtęci. 

Alchemia fascynowała ludzi przez całe tysiąclecia a popularni alchemicy dorabiali się nieraz fortun i dochrapywali sie najwyższych stanowisk państwowych i kościelnych. Koniecznie chcieli znaleść 'istotę wszechrzeczy' i kamień filozoficzny, ale po drodze musieli robić różne sztuczki, żeby przeżyć i zaimponować gawiedzi czy władcom. Jedną z prostszych sztuczek alchemicznych było 'pomnażanie rtęci'. Znany powszechnie Casanova z różnych sypialnianych sztuczek, był też specjalistą od pomnażania rtęci i dorabiał w ten sposób na życie. 
Rtęć w dawnych czasach była kosztownym specyfikiem nie tylko ze względu na fascynujące właściwości płynnego metalu, żywego srebra, itp. Ówcześni aptekarze dysponujący rtęcią mieli zapewnioną bogatą klientelę, jako że był to podstawowy lek przeciwko syfilisowi i zapotrzebowanie nań we wszystkich czasach było znaczne. Choć lek ten był bardzo trujący, miał jednak tę zaletę, że pacjenci nim leczni najczęściej nie umierali na syphilis, tylko z powodu zatrucia rtęcią. 
Ale jak z tym pomnażaniem. Otóż alchemik w czasie ceremoniału pomnażania rtęci dyskretnie wysypywał z mankietu do retorty sproszkowany ołów i bizmut, mieszał wszystko starannie i .. objętość a także masa metalu wzrastała o 25 do 30 procent! Samo 'pomnażanie' rtęci odbywało się zwykle w oparach chemikaliów, alchemik ubrany był w udziwniony strój magiczny z szerokimi rękawami, wykonywał różne tajemnicze gesty magiczne, tak że nie było trudno doprawić rtęć opiłkami metalu schowanymi w odpowiedniej kieszonce w mankiecie rękawa. Przemiana taka przynosiła niemały zysk, ponieważ ołów i bizmut były dostępniejsze i znacznie tańsze od rtęci. Teraz wiadomo, że tworzy się w tych warunkach amalgamat. Wygląda jak rtęć i jest płynny w temperaturze pokojowej. Amalgamat wykazuje wprawdzie inną rozszerzalność cieplną, więc oszukuje w termometrach, ale jako lek też był skuteczny, bo zarówno ołów jak i bizmut, to bardzo silne i skuteczne trucizny.. 

[QZD04::052];[TZE04::024];[RAB73::037]p64-66

 

 

witrynę prowadzi
© R. Antoszewski
Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

(wybrane z publ. R. Antoszewskiego)


wrzesień 2004

v.55

  Site Meter