Kurioza naukowe / Scientific curiosities ISSN 1176-7545 No 797

Jedno zdumienie dziennie...

 Śmierć Kapitana Cooka.

Misjonarz Hiram Bigham tak opisuje okoliczności śmierci Kapitana Cooka wedle informacji, które zebrał kilkadziesiąt lat po opisywanych wypadkach, kiedy jeszcze żyli najstarsi świadkowie zdarzeń *). (p. też tu)
Kiedy statki Cooka powróciły do zatoki na Kealakekua, ".. mężczyźni byli znacznie mniej przyjaźni niż poprzednio, a odkrywszy, że ci cudzoziemcy znaleźli uznanie u niektórych kobiet, byli gotowi stawić opór. Marynarze stali się wojowniczy, strzelali do ludzi i zajęli łódź należącą do Paalea, człowieka liczącego się w plemieniu. Opierał się, ale upadł uderzony wiosłem przez cudzoziemców. Wtedy ludzie zaczęli miotać kamienie. Paalea powstał, i w obawie, że Lono może go zabić, uspokoił i wycofał swoich ludzi. Ale potem ukradł jedną z łodzi Anglików, czy to z zemsty, czy dla rekompensaty. Kapitan Cook domagał się od króla zwrotu łodzi. Ale to nie było w jego mocy, ponieważ ludzie łódź tę połamali aby wydobyć z niej gwoździe dla swoich celów."  ... Nie starając się rozwiązać konfliktu pokojowo i sprawiedliwie Cook postanowił sprowadzić króla na pokład. Z uzbrojoną grupą pojawił się pod domem króla i nakłonił go do udania się z nim na statek. Kiedy zmierzali do wybrzeża by wrócić na statek, zebrał się tłum ludzi, którzy nie chcieli, by król udał się na statek w obawie, że go stracą. Równocześnie dowiedziano się, że Anglicy ze statku zastrzelili innego wodza plemiennego. ... "Król zatrzymał się i odmówił pójścia dalej. Marynarze ustawili się w linii na brzegu morza. Pewien tuziemiec zbliżył się do Kapitana ze sztyletem (!). Kapitan, mając dwururkę, wystrzelił doń śrutem. Posypały się kamienie na marynarzy. Wtedy Kapitan wystrzelił ostrym nabojem i zabił najbliższego tuziemca. Znów posypały się kamienie, na które marynarze odpowiedzieli strzelając z muszkietów, strzelano także z dwóch łodzi stojących przy brzegu. Tłum odważnie przyjął salwy, niektórzy zasłaniali się matami jako tarczami. Zdesperowani, ruszyli na marynarzy, zabili czterech i zranili trzech. Kalaimanohoowaha, jeden z wodzów, chwycił Kapitana Cooka silną ręką, nie uderzył go jednak, myśląc, że może jest bogiem, ale z jego krzyku wywnioskował, że tak nie jest. Dźgnął go i zabił. Wystrzały muszkietów i armat ze statku zmusiły tuziemców do wycofania się zabiwszy siedemnastu i zraniwszy innych. ... Powstało olbrzymie zamieszanie .. w wyniku którego ośmiu tuziemców zginęło, między nimi dwóch wodzów, którzy byli bardzo życzliwi Anglikom. Król ze swoimi ludźmi wycofał się na urwisko nad zatoką zabierając ze sobą ciało Cooka i czterech jego ludzi. Na wzniesieniu Kaawaloa obrali ciało Cooka z kości i resztę spalili je w ognisku, jednak kości, dłonie i wnętrzności zachowali dla zabobonnych praktyk. Znów powstały zamieszki i rozlew krwi. Anglicy domagali się zwrotu ciała swojego przywódcy, spalili wieś nad zatoką Kealakekua, spłonęły domy kapłanów i ich rzeczy łącznie z darami, jakie otrzymali od oficerów. Kości komendanta odtworzono w całości i pochowano z honorami wojskowymi, w morskich głębinach. Doszło do ugody i oba statki, 'Resolution' and 'Discovery' ruszyły w dalszą drogę pod dowództwem Kapitanów Clerke i Kinga." (cd. p. tu)

*) A residence of twenty-one years in the Sandwich Islands, or, The civil, religious, and political history of those islands : comprising a particular view of the missionary operations connected with the introduction and progress of Christianity and civilization among the Hawaiian people by Hiram Bingham.
Hartford, Conn. : H. Huntington ; New York : S. Converse, 1847. (tłum. RA)

Śmierć kapitana Cooks, grawiura z wyd. 1874
u góry portret Cooka i statek 'Discovery'
[QZD03::042];[QZD02::067];[QCB09::053];[QEP05::046];RCP05057-04-321