Kurioza naukowe / Scientific curiosities ISSN 1176-7545 No 788

.

Jedno zdumienie dziennie..          zestawienia tematyczne 

Trujący ptak.

Wszyscy wiemy, że są trujące grzyby, ryby, żaby i różne inne takie, ale istnienie trujących ptaków było zaskoczeniem nawet dla specjalistów ornitologów. Jak dotąd poznano dwa gatunki trujących ptaków żyjących w Papui Nowej Gwinei, Pitohui dicrous i Ifrita kowaldi. Trucizna znajduje się w całym ciele, ale przede wszystkim dużo jest jej w skórze i przesycone trucizną są pióra. Ma to swój biologiczny sens - trująca skóra i pióra nie zachęcają pasożytów do zasiedlania się. Co więcej, powierzchnia jaj wysycona jest także trucizną poprzez kontakt z upierzeniem wysiadującego ptaka, co rzekomo chroni je przed atakiem węży.  
Znana jest natura chemiczna trucizny i jej skutki fizjologiczne. Jest to batrachotoksyna, alkaloid sterydowy o charakterze neurotoksyn. Zaburza przekazywanie bodźców nerwowych powodując paraliż i prawie natychmiastową śmieć. Wiadomo jaką ma strukturę chemiczną, wiadomo jak działa, ale nie wiadomo skąd się bierze. A już zupełnie zdumiewający jest fakt, że taką samą trucizną dysponują trujące żabki z Południowej Ameryki z rodzaju Phyllobates i trujaca ryba fugu - przysmak japońskiej kuchni. W obu przypadkach batrachotoksyna jest wynikiem symbiozy z baketriami. Jak to jest u Pitohui, nie wiadomo. Z biochemicznego punktu widzenia rzecz jest o tyle interesująca, że jad produkowany z żabek nadrzewnych Phyllobates używany jest do wytwarzanie trujących strzał, przy pomocy których Indianie w Kolumbii polują właśnie ptaki posługując się przemyślnymi dmuchawkami. Ptaki nie mają więc odporności na ten jad. Jak sobie radzą z przewodzeniem bodźców nerwowych ptaki wysycone neurotksyną, nie wiadomo. Poznanie mechanizmu odporności dałoby wgląd na funkcjonowanie synaps nerwowych. 
Inna sprawa warta jest też zastanowienia - jak to się dzieje, że zwierzęta wyposażone tak olbrzymim środkiem obronnym mimo to nie opanowały świata, a żyją jakby pokątnie nie wykazując żadnej presji ekologicznej.   

ilustr.: Pitohuiu dicrous
góry nowozelandzki ptak kiwi
[QZD02::046]1-5