Jedno zdumienie dziennie...

 

 zestawienia tematyczne 

  

Kopalnie zębów.

Kiedy plombowanie zębów jest już niemożliwe, sztuczne zęby mogą okazać się pomocne. Już starożytni Etruskowie wyrabiali sztuczne zęby z należycie obrobionej kości słoniowej i umocowywali je w szczęce przy pomocy złotych mostków, i to 2700 lat temu (znane okazy z około 700 BC). Inny sztuczny ząb, tkwiący jeszcze w szczęce, znaleziono we Francji na cmentarzysku gallo-rzymskim koło obecnego Essonne pochodzący z pierwszego wieku n.e. Jest to szczególnie interesujące to znalezisko z pierwszego wieku n.e. - ząb zrobiony z kutego żelaza, wbity w szczękę, funkcjonował jako implant, na co wskazuje struktura kości dookoła zęba. 
W osiemnastym i dziewiętnastym wieku było wielkie zapotrzebowanie na sztuczne zęby. Wyrabiano je kości słoniowej, z metalu, z kości bydlęcej, zębów wieloryba i nosorożca, porcelany, ceramiki, ale bardzo chętnie posługiwano się też zębami ludzkimi. Biedni mogli swoje zęby sprzedać, dostawcy zwłok ludzkich dla prosektoriów uczelnianych (w Polsce nazywałoby się to 'skór') handlowali także zębami, kradzionymi wraz ze zwłokami z cmentarzy. Był to proceder bardzo pospolity i popłatny. Najlepszym jednak źródłem zębów były pobojowiska.  Zbierano zęby zaraz po wycofaniu się walczących armii, dopóki psy nie rozwlekły zwłok. Znawcy mówią, że nie zawsze czekano na śmierć rannych.. Zanotowano, że John Greenwood, dentysta Waszyngtona, przywiózł w roku 1805 z Europy baryłkę zębów pochodzących z napoleońskich pobojowisk. 
Natomiast stare pobojowiska były prawdziwą kopalnią zębów. Przez dziesiątki lat w Europie posługiwano się zębami spod Waterloo. Całe baryłki zębów eksportowano do Ameryki, gdzie także funkcjonowały liczne własne kopalnie po wojnie secesyjnej. Wygrzebywano uzębienie na takich znanych pobojowiskach jak Gettysburg i Bull Run. 
Zęby więc byłyby pierwszym organem stosowanym w przeszczepach. Czy się przyjmowały, jak przeszczepy, czy po prostu tkwiły w szczęce, czy wmontowane były w sztuczną szczękę, to już inna sprawa. 

[QZD02::076];[QZD01::060]10;[RIR73-039;VA-388p49 QPB07-084; RIR54-103


 

witrynę prowadzi
© R. Antoszewski
Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

(wybrane z publ. R. Antoszewskiego)


czerwiec 2004

v.52

  Site Meter