Jedno zdumienie dziennie...

 

 zestawienia tematyczne 

 

 
Skryby odległych kultur.

 

 

Chyba w każdym podręczniku historii obejmującym dzieje starożytne jest reprodukcja skryby, egipskiego posążka przedstawiającego pisarza, symbol osiągnięć egipskiej kultury. Niełatwo jednak doszukać się informacji o jego kolegach po fachu na drugim końcu świata. A w rzeczywistości Indianie Ameryki Środkowej nie wiele później wpadli na pomysł pisania, byli tam zawodowi pisarze, a co budzi zdumienie, w dziełach sztuki przedstawiani są zupełnie w taki sam sposób jak ich egipscy koledzy. 
Poniżej zestawiłem rzeźbę pisarza egipskiego wykonaną w okresie V dynastii, po prawej to pisarz olmecki, ludu żyjącego w rejonie Zatoki Meksykańskiej (obecnie stan Veracruz i Tabasco). Rozkwit kultury Olmeków, to lata 1150 do 800 przed nową erą, a więc nie wiele później w porównaniu do kultury egipskiej (V dynastia to lata 2563 do 2423 pne). Olmekowie posługiwali się pismem, wiele było prób jego odcyfrowania, a wynik, jak dotąd, wątpliwy. 
Najciekawsza jest jednak cmentarna figurynka ofiarna z wyspy Jaina w Zatoce Meksykańskiej, stan Campeche. Znaleziono tam wiele bardzo pięknych rzeźb, prawdopodobnie prezentujących zawody osób pogrzebanych. Jest to rzeźba z okresu rozkwitu kultury Majów, gdzieś około 250 - 900 naszej ery.  Tu widać kobietę najwyraźniej zajętą pisaniem. Jak wiadomo, Majowie pisali na różnych materiałach, też na płytkach i deseczkach. Uderza delikatność i mistrzostwo wykonania. 
U dołu przedstawieni są skryby z czasów nam bliższych. Jest to francuska rzeźba w kości słoniowej wykonana w latach 960-980. Przedstawia sekretarzy piszących u stóp Św. Grzegorza. Jeden z nich trzyma w ręku rożek z atramentem, a zestaw ruchowy skrybów dokładnie taki sam jak na rzeźbach poprzednich. 
Wszystkie cztery rzeźby wykonane zostały wedle norm kultur, które nic o sobie nie wiedziały, nigdy się nie zetknęły, sztukę pisania odkryły zupełnie niezależnie (tylko kulturę olmecką uważa się za źródło kultury Majów). Uderza też antropologiczna poprawność typów - Olmek o cechach negroidalnych, pisarka z Jaina (Majanka, Majka?) - i teraz w Meksyku spotyka się takie twarze. A Egipcjanin - mnóstwo takich, choćby w Berlinie, a sekretarze św. Grzegorza - wypisz wymaluj - jak dzisiejsi Bawarczycy czy Alzatczycy...

 

 

Egipt, V Dynastia Jaina, kultura Majów (280-900) Olmek (1150 - 800 pne)


Francja (960 - 980)

[QZD01::076];in[QZD02::028];[QAB04::271]p054;RCP05082\10\198;RCP05049\15\134;RCP05057\03\063


 

witrynę prowadzi
© R. Antoszewski
Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

(wybrane z publ. R. Antoszewskiego)


czerwiec 2004

v.52

  Site Meter