| |
Rekordy toksyczności.
Szkodliwym może okazać się wszystko co spożywamy
czy z czym się stykamy, jeżeli zażywamy tego w nadmiarze (spróbujmy
wypić dwa wiadra wody...).
Natomiast za substancje toksyczne przyjęto uważać te związki
chemiczne, których pobranie czy spożycie wywołuje objawy
patologiczne, przy tym przyjęto określać stopień szkodliwości
umownie i za substancje szkodliwe uznaje się to wszystko, co pobrane w
ilości 200 do 2000 mg na kilogram ciała wywołuje skutki patologiczne,
za toksyczne uznaje się to, już w ilości 25 do 200 mg wywołuje takie
skutki, natomiast jeśli jakaś substancja w ilości poniżej 25 mg/kg
żywej masy jest szkodliwa, uważana jest za substancję bardzo toksyczną.
Oczywiście określenie 'szkodliwa substancja' czy 'skutki' nie jest ścisłe
i toksykolodzy posługują się bardziej obiektywnym wskaźnikiem
szkodliwości, tzw. LD50 wyrażanym w miligramach na kilogram masy
(Lethal Dose 50%). Jeśli mówimy, że np. alkohol etylowy (spirytus) ma
LD50 7000, oznacza to, że podanie 7g alkoholu na kilogram masy ciała
spowoduje skutki śmiertelne u połowy badanych osobników. Stosunkowo
rzadko można określić ścisłe dozy pobrane przez ochlapusów,
choć czasem tak bywa po libacjach. Dla prostoty przyjęto badania
prowadzić na szczurach które, może się wydawać dziwne, podobnie jak
ludzie reagują na te same trucizny. Oczywiście
wiele zależy od sposobu podania, ale w przypadku badania pokarmów i zawartych
w nich składnikach LD50 oznacza ilości pobrane doustnie lub dogębnie.
Warto popatrzeć na poniższą tabelkę:
|
SUBSTANCJA
|
LD50
mg/kg
żywej masy |
| alkohol etylowy (spirytus) |
7 |
000 |
| sól kuchenna
NaCl |
3 |
000 |
| Siarczan miedzi CuSO4 |
1 |
500 |
| DDT |
1 |
100 |
| nikotyna |
|
60 - 200* |
| karbofuran (pestycyd) |
|
002 |
| cyjanowodór
HCN |
|
001,5* |
| strychnina |
(1 mg/kg)
|
001 |
| scillaren ** |
(200 µg/kg) |
000,2 |
| dioksyna |
(20 µg/kg)
|
000,02 |
| tetrodotoksyna*** |
(10 µg/kg) |
000,01 |
| rycyna |
(0,25 ng/kg) |
000,000.000.250 |
| botulina A **** |
(30 pg/kg) |
000,000.000.03 |
*) duże wahania w zależności od sposobu zażycia i badania
**) w roślinach rodzaju Scilla i in.
***) trucizna występująca w rybach fugu, specjalności japońskiej kuchni
(kolcobrzuchy, rodz. Tetraodontidae)
****) najbardziej toksyczna forma spośród kilku poznanych.
Jak widać, poczciwa
strychnina, postrach amerykańskich ptaków, na które poluje się strzałkami
wystrzelanymi z dmuchaw, jest po prostu ciasteczkiem deserowym w porównaniu
do botuliny, która jest od niej kilkadziesiąt milionów razy bardziej toksyczna.
Cyjanowodór stosowany w komorach gazowych jest tak samo 'niewinny' pod
względem toksyczności, jak strychnina. Natomiast sól kuchenna,
którą codziennie musimy spożywać, jest ponad dwa razy bardziej trująca
niż spirytus, czyli ponad pięciokrotnie bardziej trująca od 'czyściochy'.
Rzecz w tym, że niejeden desperat potrafi wypić litr wódki, ale nie słyszałem
o przypadku zjedzenia przez kogokolwiek ćwiartki soli za jednym
posiedzeniem.
Równocześnie DDT, herbicyd którym swego czasu obsypywano dzieci w akcji
odwszawiania jak
pudrem kosmetycznym, a który tyle szkód narobił i robi w środowisku,
jest tylko trzykrotnie bardziej trujący od soli. Natomiast nowe pestycydy,
jak karbofuran czy monokrotofos są zbliżone pod względem toksyczności
do osławionego kwasu pruskiego HCN, czyli cyjanowodoru czy jego soli
potasowej KCN. Botulina (o której wkrótce), najbardziej trująca substancja jaką
znamy, jest około sto milionów razy bardziej toksyczna od
cyjanowodoru. Spotykamy się z tą trucizną częściej niż
pryzpuszczamy, a z jej producentem, Clostridium botulinum,
jesteśmy za pan brat ..
[QZD00::084];[QHB01-094]
|
|