zestawienia tematyczne 


 

 Kukurydza w średniowiecznej Szkocji.

Wiemy wszyscy, że kukurydza, nawet ta chruszczowowska, pochodzi z Ameryki. Znali ją Indianie meksykańscy od ponad pięciu tysięcy lat, a Europa czekała na Kolumba, by się o niej dowiedzieć. Kiedy Kolumb tam dotarł, kukurydza (Zea mays) uprawiana była przez Indian od współczesnego Massachusetts do Argentyny. 
Ale w kaplicy Rosslyn w Midlothian, na południe of Firth of Forth w Szkocji, jeden z witraży obramowany jest wyrzeźbionymi w kamieniu, ni mniej ni więcej, tylko kolbami kukurydzy. Kaplica została wykończona w latach1446-1484 dla Williama St Clair, ostatniego księcia Orkadów (Orkney Islands). Kaplica pełna jest elementów botanicznych, a ten akurat fragment trudno jest skojarzyć z jakimkolwiek motywem botanicznym znanym w Europie piętnastego wieku. 


Kukurydza w obramowaniu witraża w Rosslyn Chappel
Midlothian, Orjady, Szkocja. 

Próbowano w tych rzeźbach widzieć aloes, nawet agawę, ale najbardziej pasuje ze wszystkich znanych roślin kukurydza. Tylko że kukurydzy nikt jeszcze w tym czasie nie znał w Europie, czy znać nie powinien. Intrygujące jest jednak skojarzenie z dawnymi opowiadaniami szkockimi zawartymi w książce 'Zeno Narrative and Map' opublikowanej w roku 1558. Opowiadania mówią o dziejach Henryka, pierwszego księcia Orkadów, który w roku 1398 przewodził wyprawie do Nowej Szkocji poprzez Szetlandy i Nową Funlandię. Tam przezimował z Indianami szczepu Micmac. Na wiosnę wyruszył w drogę powrotną, ale niepomyślne wiatry zmusiły go do szukania schronienia w Massachusetts. A to były tereny, gdzie kukurydza była powszechnie wtedy uprawiana. 
Trudno powiedzieć, czy Henryk przywiózł ze sobą kukurydzę do Szkocji, co jednak jest bardzo prawdopodobne. Jeśli próbował ją uprawiać u siebie, to na pewno bezskutecznie, bo kukurydza nie wytrzymałaby klimatu północnej Szkocji. Wygląda jednak na to, że kukurydza zawitała do Europy na długo przed Kolumbem, no i każe dołączyć Henryka I do długiej już listy przedkolumbijskich odkrywców Ameryki.  

[QZC09::072];[ART29::008]p218,221

 

 


 

witrynę prowadzi
© R. Antoszewski
Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

(wybrane z publ. R. Antoszewskiego)


styczeń 2004

v.41

  Site Meter