zestawienia tematyczne 


 O matematyce.

Różne rzeczy przychodzą nam do głowy, jak widzimy piękną dziewczynę, ale na pewno nie matematyka teoretyczna, no, co najwyżej geometria, i to w tym stosowanym raczej sensie. 
A jednak..

 

MIRA KUŚ (Kraków)

PANNA I MATEMATYKA

Niedawno minęła 154. rocznica urodzin wybitnej matematyczki Zofii Kowalewskiej z domu Korwin-Krukowskiej. Jest ona zaliczana, jako jedyna kobieta, do setki najwybitniejszych matematyków kilku ostatnich wieków. Urodziła się 15.stycznia 1850 roku w Moskwie, jako druga z kolei córka generała Wasilija Korwin-Krukowskiego. Od wczesnych lat wykazywała duże uzdolnienia matematyczne, ale jako kobieta w carskiej Rosji, nie mogła liczyć na więcej niż zwyczajowe, domowe wykształcenie, jakie w tamtych czasach otrzymywały panny z tzw. dobrych domów. Ojciec, konserwatywny i despotyczny, również nie ułatwiał jej drogi do wiedzy.
Kowalewska, wobec niemożności zapisania się na uniwersytet w Petersburgu, od 1866 roku pobierała prywatne lekcje matematyki wyższej u znanego petersburskiego pedagoga A. Stranolubskiego. Jesienią 1868 roku udało się jej wysłuchać cyklu wykładów z anatomii B. Grubera w wojskowej akademii medycznej. I to było wszystko, na co pannie Krukowskiej pozwolono.
W tym czasie Zofia poznała Władimira O.Kowalewskiego, który, aby uniezależnić ją od ojca i dać swobodę, zaproponował jej małżeństwo "na papierze", na co panna chętnie przystała i po załatwieniu ślubnych formalności, już jako pani Kowalewska, wyjechała na nauki do Niemiec. Tam wstąpiła na uniwersytet w Heidelbergu, aby słuchać wykładów z matematyki i fizyki. Po dwóch latach studiów przeniosła się do Berlina, ale tamtejszy uniwersytet nie przyjmował kobiet. Niemniej los się uśmiechnął do niedoszłej studentki-swoim matematycznym talentem zwróciła na siebie uwagę wybitnego berlińskiego matematyka Weierstrassa. Ten, zachwycony zdolnościami Kowalewskiej, zaproponował jej prywatne darmowe lekcje. 
W tym czasie Kowalewska napisała trzy prace z matematyki, z których każda- zdaniem Weierstrassa- była wystarczająca do otrzymania doktoratu.Za prace te młodziutka matematyczka otrzymała od uniwersytetu w Getyndze tytuł doktora filozofii z odznaczeniem. Wyniki jednej z tych prac uwzględniane są obecnie w podręcznikach analizy matematycznej pod nazwą twierdzenia Cauchy'ego-Kowalewskiej.
Po powrocie Zofii do Rosji małżeństwo zostało jednak "skonsumowane" , Kowalewskim urodziła się córka i Zofia oddała się spokojnemu życiu rodzinnemu. Nie trwało to długo- w 1883r. Władimir Kowalewski, znany już wówczas paleontolog, zmarł i Kowalewska została sama z córką bez środków do życia. Z pomocą przyszli wybitni matematycy- Weierstrass zaproponował Kowalewskiej i jej córce dożywotnią gościnę ,w charakterze przybranej siostry, pod jego dachem, szwedzki matematyk Mittag-Leffer natomiast wystarał się dla niej o katedrę matematyki na uniwersytecie w Sztokholmie. Kowalewska przyjęła drugą propozycję i wyjechała do Szwecji. Była to decyzja bardzo odważna, bowiem większość profesorów ( oraz ich żon!) była oburzona powierzeniem kobiecie katedry matematyki. Nieprzyjazne nastroje wobec jej osoby podsycała prasa, a znany szwedzki mizogin, August Strindberg, "wyróżnił" ją swoimi niewybrednymi, wielokrotnymi atakami nienawiści. Pomimo to znalazła Kowalewska w Szwecji grono bliskich przyjaciół wśród wybitnych uczonych i artystów i po upływie roku otrzymała nominację na profesora. W Szwecji napisała swoją podstawową pracę naukową "O zagadnieniu obrotu ciała sztywnego wokół nieruchomego punktu". Praca ta uzyskała pierwszą nagrodę w konkursie dotyczącym tego zagadnienia a og`1oszonym przez Akademię nauk w Paryżu. Niedługo potem Kowalewska otrzymała nagrodę za dorobek naukowy od Szwedzkiej Akademii Nauk, a w roku 1889 została członkinią Petrsburskiej Akademii Nauk.
Zofia Kowalewska zajmowała się również twórczością literacką- pisała dramaty oraz wnikliwe, świadczące o dużej erudycji i wrażliwości eseje krytyczno-literackie. Zmarła w Sztokholmie 10.lutego 1891 roku - jej schorowane serce nie wytrzymało zapalenia płuc, którego się nabawiła wskutek przeziębienia.
Wybitna matematyczka, pisarka, publicystka, w końcu- feministka, która mogła zaistnieć nie tylko dzięki dużemu talentowi, pracowitości, odwadze i uporowi, ale również dzięki paru niepospolitym mężczyznom-feministom.

[QZC09::043];[QLExx::xxx]

 

 


 

witrynę prowadzi
© R. Antoszewski
Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

(wybrane z publ. R. Antoszewskiego)


styczeń 2004

v.40

  Site Meter