zestawienia tematyczne 


 

 Co ma goździk do azbestu?

Azbest, ceniony i powszechnie stosowany ognioodporny materiał budowlany i włókienniczy popadł nagle w niełaskę, kiedy to w latach siedemdziesiątych wykryto jego zabójcze właściwości. Okazało się, że mikroskopijne igiełki azbestu, kiedy dostaną się do płuc, powodują śmiertelną chorobę rakową, mesoteliomę (o czym osobno). Wiele krajów wprowadziło zakaz używania azbestu w budownictwie, co więcej, nakazano usunięcie wszelkich materiałów zawierających azbest z domów, fabryk, statków, itp. Kosztowna to robota. Wszelkie prace muszą być prowadzone tak, by powietrze z groźnych domów nie dostawało się do atmosfery, instaluje się więc potężne urządzenia ssące,a odprowadzane powietrze starannie filtruje. Wszyscy pracownicy zatrudnieni przy tej robocie muszą mieć szczelne kombinezony z ultrafiltrami. 

 

Ale co mają z tym wspólnego goździki, popularna przyprawa smakowa, która swego czasu decydowała o losach krajów i wysp (np. Moluki na Pacyfiku)? 
Goździki to wysuszone lub kandyzowane pąki kwiatowe goździkowca korzennego (Eugenia caryophylis, o mało znanej, innej nazwie polskiej - jambłusznik goździkowy) uprawianego na Molukach, Malajach, Zanzibarze i Madagaskarze. 
Goździki zawdzięczają swoją atrakcyjność kulinarną olejkowi zapachowemu - eugenolowi, substancji fenolowej, stosowanej też w stomatologii i technice mikroskowej. I tu jest miejsce styku budownictwa, medycyny, kuchni i pięknego jambłusznika. Otóż fenole mają zdolność polimeryzacji po zetknięciu się z krzemianami. A azbest to najczęściej krzemian żelazowo-magnezowy ((Mg,Fe)2SiO4). Tak więc rozpylenie w pomieszczeniach skażonych azbestowym pyłem olejku goździkowego powoduje, że substancja ta powleka cieniutką warstewką igiełki azbestu i natychmiast polimeryzuje na ich powierzchni, mumifikując niejako groźny azbest. Dodatkowo jeszcze eugenolowa powłoka ma zdolność neutralizowania wolnych rodników, które też są niebezpieczne. 
Badania te prowadzone są na Uniwersytecie w Turynie i być może zrewolucjonizują technikę walki z azbestowym skażeniem.    

[ilustracja górna przedstawia chrysolit widziany pod mikroskopem]
[ilustracja dolna przedstawia goździki zaraz po zbiorze, nieco powiększone]

[QZC08::083]2;[QNT52::000];RCP05080\15\127


 

witrynę prowadzi
© R. Antoszewski
Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

(wybrane z publ. R. Antoszewskiego)


listopad  2003

v.36

  Site Meter