muszelka kauri
(Cypraea moneta)


Hodowla pieniędzy.

Duarte Barbosa, portugalski żołnierz, przez kilkanaście lat przebywał w rejonie Oceanu Indyjskiego w początku szesnastego wieku (1501 - 1517), zaraz po wyprawie Vasco da Gama. Opisał tamte strony i mówiąc o Maldiwach zauważył, że oprócz bogactwa ryb, wydobywa się tam z morza małe muszelki, które w wielkich ilościach eksportuje się do Chin i Bengalu, gdzie służą jako pieniądze i są wygodniejsze od pieniędzy miedzianych dla drobnych zakupów. Kilkadziesiąt lat później historyk J. de Barros, zajmujący się dziejami Indii Portugalskich, opisał rzecz szczegółowiej podając też, w jaki sposób 'hoduje' się w morzu te muszelkowe pieniądze (1563). Mieszkańcy Malediwów przygotowują wielkie wiązki liści palmowych i zanurzają je w wodę w wyznaczonych miejscach atoli. W tych wiązkach zasiedlają się wkrótce ślimaki. Jak już wszystkie liście pokryte są ślimakami, wyciągają te wiązki na brzeg, zdejmują z nich muszle, pozostawiają przez jakiś czas na brzegu dla oczyszczenia, i tak otrzymują olbrzymie masy czystych, białych muszelek. Statki udające się do Siamu i Bengalu ładują te muszelki zamiast balastu i tam sprzedają jako pieniądze. 
Teraz wiadomo, że opisy te dotyczyły mięczaka występującego w rejonie Oceanu Indyjskiego - porcelanki monety (Cypraea moneta, kauri lub cowrie, rząd jednoprzedsionkowców). Jest to stosunkowo mały mięczak (1 - 2,5 cm), wszystkożerny, żyjący w płytkich wodach morskich, chętnie przyczepia się do organicznego podłoża, co wykorzystywali wyspiarze do hodowli tych mięczaków. 
Ilustracja przedstawia inny gatunek (Trivia), o zbliżonej budowie ale podobnym  sposobie życia.      

Portugalczycy przynieśli do Europy te dziwne wiadomości o muszelkach-pieniądzach, ale dla ludów Wschodu rzecz znana była od tysiącleci. 
Pierwszy znany opis pochodzi od arabskiego podróżnika Sulejmana Kupca z roku 850 - 900. Już wtedy zwrócił uwagę na położenie Maldiwów i związaną z tym rolę w wymianie handlowej. Opisuje też, że wyspy te rządzone są przez kobietę, zbiera się tam orzechy kokosowe, ale bogactwo mieszkańców polega na muszelkach które królowa trzyma w swoich skarbcach. Muszelki te eksportowane są do różnych krajów zarówno na wschód jak i na zachód. Wszystkie statki pływające między Dalekim Wschodem, Indiami Zachodnimi, obecnymi Indochinami i Cejlonem a Afryką, krajami arabskimi i Madagaskarem musiały przedzierać się przez gąszcz małych wysepek i raf, które teraz stanowią Republikę Malediwów (p. mapa Archipelagu i zdjęcie satelitarne).

Wysepki te są zbyt nałe by były widoczne na mapie tej skali, ale jest ich aż 1900! I tu właśnie (Male na mapie - obecna stolica Republiki), od kilku tysiącleci funkcjonowała jakby centralna mennica zaopatrująca w bilon dwa, a do pewnego stopnia aż trzy kontynenty - Azję, Afrykę i częściowo Europę. 
Kurs muszelek kauri w przeliczeniu na pieniądze innych krajów wahał się na przestrzeni dziejów, zależał też od położenia danego kraju w stosunku do 'mennicy' i kosztów transportu. Ale i obecnie, po kilku tysiącach lat służby w charakterze pieniądza, muszelki nie straciły na atrakcyjności i chętnie są kupowane przez turystów i producentów ozdób we wszystkich krajach świata. Oto chłopiec malediwski ze swoim połowem. (szczegóły w następnej notce)

Jako ciekawostkę można dodać, że nazwa 'porcelanka' nie pochodzi od porcelany, którą muszelki przypominają swoją delikatnością i fakturą. To porcelana wzięła nazwę od muszelek, ponieważ po powrocie Marco Polo z Chin, kiedy to Europa zapoznała się z wyrobami porcelanowymi, sądzono, że porcelana wyrabiana jest z muszelek, które we Włoszech nazywano 'porcelletta'.

[QNT02::054];[QAB07::693]p250;QCP05096-12-256a;QAB03814p545

 

 


 

witrynę prowadzi
(C) R. Antoszewski

Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

(wybrane z publ. R. Antoszewskiego)

Site Meter
czerwiec 2003

v.22