Mazurskie kazania.

Taką oto książkę kupiłem dawno temu w Olsztynie. Grube tomisko oprawione w bardzo twardą tekturę, pokryte czarnym płótnem z wytłoczeniami, zabezpieczone mosiężnymi ćwiekami. Płótno przetarte od wielokrotnego wertowania książki. Grzbiet skórzany ze złotymi wytłoczeniami. Jednym słowem, piękna książka, ale najciekawsze, że wydrukowana po polsku bardzo starannie złożoną czcionką gotycką. 

Ewangeliczne Świadectwa Prawdy
ku wzbudzeniu prawdziwego chrześciaństwa
po części ze zwykłych
Niedzielnych i Świątecznych Ewangelii
a po części z
dziejów męki naszego Odkupiciela.
W jednym zupełnym roczniku kazań zebrał i zaopatrzył je
przydatkiem kilku kazań na osobliwe przypadki

M. Imanuel Gottlob Brastberger,  *)
były superintendent specyalny i ksiądz miejski w Nürtingen.

Z niemieckiego przełożył je O. Gerss, **)
superintendent w Królewcu.
Nakładem chrześciańskiej księgarni
J. L. Sakuth, Szillen (Ostpr.)

[862 +16 nlb str. (18 x 22 cm)]
[drukowane szwabachą]
[oprawa: czarne płótno, tektura z ćwiekami] 

 z księgozbioru Romana Antoszewskiego
Titirangi, Nowa Zelandia

*) a właściwie Immanuel Gottlob Brastberger (1716 - 1764) 
**) luterańsko-ewangelicka Parafia św. Trójcy w Królewcu

 

Rzecz została wydana w Szillen w 1904 lub 1905 roku nakładem chrześcijańskiej księgarni prowadzonej przez J. L. Sakutha.  Zbiór kazań, czyli postylla, napisany został w 1758 przez 'superintendenta specjalnego i księdza miejskiego' (ewangelickiego) w Nürtingen nad Nekarem w Wirtembergii, ale tłumaczenia dokonał superintendent Gerss w Królewcu. Jak wynika z informacji na końcu książki, księgarnia ta wydała wiele książek polskich o treści religijnej, ale nie tylko. Wymienia się m.in. "Arnta sześć ksiąg o prawdziwem chrześcijaństwie z rajskim ogródeczkiem, w oprawie skórzanej z hakami" za sześć i pół  marki, ale też "Austrya" za dwadzieścia fenigów. Można było zamawiać książki przez pocztę, ale wydawca zaznacza wyraźnie, że "wszystkie listy i obstalunki muszą pod niemieckim adresem być odesłane", i tu adres podany w nawiasie:
Christliche Verlagsbuchhandlung J. L. Sakuth, Szillen Ostrp. 
[obecnie Żilino, małe miasteczko między Sowieckiem nad Niemanem (Tylżą nad Niemnem) a Czerniachowskiem (Insterburg nad Pregołą)]
To ostatnie to już wyraźnie wynik polityki germanizacyjnej (a potem rusyfikacyjnej!). Przypomnijmy, że działo się to w czasie intensywnej działalności germanizacyjnej prowadzonej przez osławioną Hakatę.

Zwraca uwagę piękny skład, a także bardzo poprawny, elegancki język polski. Niestety, obok wzmianki o tłumaczu, że zarządzał parafią w Królewcu, żadnych innych informacji nie mogę zdobyć. 

Oto jedna z przypadkowo wybranych stron. 

Interesujące, że zachęta do kupowania książek zamieszczona na samym końcu, wcale taka poprawna językowo nie jest, ale nie jest też pisana gwarą mazurską. 

To tyle o książce. Ale najciekawsza w tym egzemplarzu jest wkładka poprzedzająca same kazania. Tak jak we wielu książkach religijnych, jest tu miejsce na wpisywanie ważnych spraw rodzinnych. Fascynujące i wzruszające są to wpisy (p. następna notka

[QZC07::007];[QABo5::659]


 

witrynę prowadzi
(C) R. Antoszewski

Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

(wybrane z publ. R. Antoszewskiego)

Site Meter
lipiec 2003

v.25