Mandragora w polityce. 

Mandragora ma bogatą historię. Od zastosowań medycznych, poprzez magię, stała się symbolem mocy tajemnych. A sama roślina, mandragora lekarska (Mandragora officinarum L. albo Atropa mandragora L. z rodziny psiankowatych) to skromna bylina o imponującym (bywa i 1,2 m długości) korzeniu, często rozdwojonym, przy odrobinie wyobraźni przypominającym ludzkie postaci z nogami, rękoma i innymi członkami. Szczególną jej cechą jest niezwykła kombinacja alkaloidów hyoscyaminy, skopolaminy i atropiny, które zawiera. 
Jako roślina lekarska wymieniona jest już w najstarszym dokumencie medycznym, tzw. papirusie Ebersa liczącym sobie ponad 3500 lat. Hipokrates zalecał stosowanie małych doz nalewki na winie dla opanowania depresji i stanów lękowych. Teofrast zalecał stosowanie na rany po zmieszaniu z mąką, ale zauważył też, że jest silnym afrodyzjakiem. Uważano, że odpowiednie dawki mandragory leczą bezpłodność i w takim kontekście traktuje tę rzecz Stary Testament (uwaga - polskie tłumaczenia Biblii nie mówią o mandragorze, mówią o pokrzyku wilczej jagodzie - Atropa belladonna, też roślinie trującej, z tej samej rodziny, ale zupełnie innej od mandragory). Stosowano mandragorę także jako anestetyk, często jednak z opłakanym dla pacjenta skutkiem, bo nie można było przewidzieć czasu działania środka znieczulającego i zdarzało się, pacjent budził się akurat w najbardziej traumatycznym bólu. Dotyczyło to zresztą wszystkich innych środków znieczulających stosowanych w dawnej medycynie. 
Najwięcej specyficznej sławy przyniosła mandragorze jej rola w rozwiązywaniu problemów politycznych i dynastycznych na licznych dworach włoskich, a celowali w tym Lukrecja (p. ilustr.) i Cesare Borgia (przełom XV i XVI wieku). Na ich to dworach podawano 'herbatkę pełną hyoscyaminy' i innych ingredientów, które początkowo wywoływały podniecenie, potem otępienie i śmierć. Znakomite wyniki (ubij dzienny) otrzymywano także posługując się winem odpowiednio przyprawionym wyciągiem z mandragory. 


Mandragora sp. (Teodor Clutius, XVI w.)

 [QZC05::088];TZE04::184][QAB02::373]p130;[RIR75::044]p108;QCP05092\06\108


witrynę prowadzi
(C) R. Antoszewski

Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

(wybrane z publ. R. Antoszewskiego)

Site Meter
kwiecień 2003

v.19