Ucieczki Gauguina. 

Sto lat temu (8.3.1903) zmarł na polinezyjskiej wyspie Hiva Oa (Markizy) Paul Gauguin, wielki malarz, postimpresjonista, który swoim życiem i twórczością rozsławił tropikalne wyspy Pacyfiku. To głównie dzięki niemu Polinezja, Tahiti, Markizy, tysiące wysepek i atoli rozrzuconych na olbrzymich wodnych pustyniach kojarzy się, szczególnie mieszczuchom, z rajem na ziemi.  
A życie Gauguina było nieustanną ucieczką. Będąc dzieckiem uciekał z matką do Peru, będąc nastolatkiem 'uciekł w świat' i jako marynarz widział wiele mórz i krajów. Potem uciekał od pracy biurowej, potem od żony i kilkudzietnej rodziny, wreszcie uciekł od cywilizacji, zaszył się na końcu świata, myśląc, że wrócił w ten sposób do natury. Tropikiem był oczarowany, oddał jego piękno tak, jak je widział.  
W jego malarstwie polinezyjskim uderzają mnie dwie rzeczy - piękno przyrody i ludzi, bez wątpienia prawdziwe, i smutek wszystkich twarzy, jakie malował. Tylko Madonna Polinezyjska jak gdyby się uśmiechała na jednym z obrazów (Ia Orana Maria, 1891). Przegląd większego zbioru jego obrazów tropikalnych przypomina bardziej 'Smutek Tropików', niż jakikolwiek raj. Widać to dobrze na załączonych reprodukcjach - 'Dziewczęta z kwiatami mango' i 'To złoto ich ciał' (1899 i 1901; nazwy obrazów podawane są różnie). 

Sam Gauguin też jest smutny na wszystkich autoportretach. Czasem wręcz przeraźliwie i 'zakaźnie' smutny, jak na załączonej płaskorzeźbie, której tytuł mówi, że aby być szczęśliwym, trzeba być zakochanym.. (obok, 'Portret z idolem').

Artysta zmarł schorowany, w biedzie, skłócony ze starym światem, z rodziną, z kolonialną Polinezją, nie przyjęty i nie zrozumiany przez mieszkańców tropikalnego raju. Dziś jego grób na cmentarzyku w Atuona jest turystyczną atrakcją. 

A z Markizów, jak ze wszystkich krajów tropikalnych, mimo całej ich rajskości, ucieka kto może. Tak to wygląda to w cyfrach: 

witrynę prowadzi
(C) R. Antoszewski
Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia
(wybrane z publ. R. Antoszewskiego)

maj 2003
v.19