Biologiczne światło. 

Dziewczęta w Nowej Kaledonii przystrajają włosy świecącymi grzybami, a świecące próchno używane bywa jako `bezpieczna lampa' w magazynach ziarna, gdzie łatwo o pożar. Już w XVI wieku słynny szwedzki historyk i zbieracz wszelakich informacji o swoich czasach - arcybiskup Uppsali Olaus Magnus zanotował, że w krajach skandynawskich świecąca kora dębowa używana była do wyznakowywania ścieżek w gęstwinie leśnej. Oczywiście sama kora dębowa nie świeci. Światło wydzielają grzyby żywiące się tą korą. 
Znana jest z tego występująca na całym prawie świecie opieńka miodowa (Armillaria mellea-
przedstawicielka bedłkowatych)
Na wyspach indonezyjskich inny gatunek grzyba używany jest od niepamiętnych czasów jako wygodna, nie wymagająca zasilania latarenka ułatwiająca poruszanie się w dżungli nocą. Donosił już o tym słynny Eberhardt Rumphius zwany 'Pliniuszem Indii', który w XVII w. wiele lat spędził na wyspie Ambon i dokładnie zapoznał się z przyrodą i mieszkańcami wielu wysp obecnej Indonezji. A w czasach nam bliższych, jeszcze w czasie pierwszej wojny światowej, żołnierze brytyjscy na froncie zachodnim oznakowywali hełmy błyszczącym próchnem, by spostrzegać się w mrokach okopów. Było to 'światło bezpieczne' - nie groziło przypadkowym zaprószeniem ognia w magazynach prochu. A dla biologów 'świecące grzyby' są fascynującą zagadką. Wydzielanie światła przez grzyby jest jednym z niewielu procesów biologicznych, dla którego, jak dotąd, nie udało się znaleźć konkretnej funkcji życiowej. Wygląda na to, że jest to po prostu uboczny produkt, wynik intensywnej przemiany materii grzyba. Istotną rolę w metabolizmie z efektami świetlnymi spełnia enzym nazwany pięknie lucyferazą. Nazwa kojarzy się ze światłem, ale też z Lucyferem! Owady i ryby, posługując się tym samym układem enzymatycznym okazały się mądrzejsze. Wykorzystały zjawisko wydzielania światła w czasie przebiegu procesów biochemicznych do skomplikowanej syganlizacji i wabienia potencjalnych ofiar w mrokach głębin morskich. 

[RIO12::034];[TZE01::053];[BAB07::728]p201

 


witrynę prowadzi
(C) R. Antoszewski

Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

(wybrane z publ. R. Antoszewskiego)

styczeń 2003
v.17

Site Meter