Arachnocampa luminosa

 Jedno zdziwienie dziennie - ..


Światełka w jaskiniach.

Atrakcją nowozelandzkich jaskiń są 'świecące robaczki' - glowing worms
Nie są to wprawdzie robaczki, tak jak i polskie świetliki nie są robaczkami, ale owadami, ale rzecz jest niezwykle atrakcyjna i interesująca. Po wejściu do ciemnej jaskini i przyzwyczajeniu oczu do mroku widzimy coś jakby drogę mleczną w noc bezksiężycową - mnóstwo błyszczących niebiesko-zielonych punkcików na ścianach i sklepieniach jaskini. 
To poczwarki muchówki Arachnocampa luminosa z rodziny bedliszkowatych (Diptera fam. Mycetophylidae) pracują w ten sposób by zdobyć pokarm (świetliki  Lampyridae należą do zupełnie innej rodziny - są to chrząszcze). Wiszą sobie jakby w hamakach, które same przędą i wydzielają śluzowate nitki z przyczepionymi kropelkami lepkiej świecącej zielono-niebiesko substancji. Im bardziej poczwarka jest głodna, tym intensywniejsze wysyła sygnały świetlne. Małe owady zwabione światłem świecących kropelek zaplątuja się w nitki, wywołują ich drgania, na co tylko czeka łowca w hamaku. Na taki sygnał wciąga daną nitkę jak rybak wędkę z przyczepioną ofiarą i spokojnie konsumuje. 
Postać dojrzała owada także posługuje się światłem, ale dla zupełnie innych celów. Podobnie jak świetliki, samice zwabiają w ten sposób partnerów. Dojrzałe owady (imago) żyją zaledwie dobę i w tym czasie oddają się seksowi. Nie ma jednak i w ich krótkim życiu szczęscia absolutnego. Na sygnały świetlne wabiące samców czekają pająki wyczulone na niebisesko-zielone światło i często rozprawiają się z kochankami, zanim samica zdążyć złożyć jaja. 
Sygnały świetlne dosyć często używane są przez zwierzęta zupełnie ze sobą niespokrewnione ewolucyjnie, a także przez bakterie i grzyby. Mówimy, że zjawisko bioluminescencji zostało wynalezione w przyrodzie wiele razy. Co ciekawe jednak, tam gdzie mechanizm jest znany, wszędzie opiera się na enzymatycznym utlenianiu lucyferyn w obecności lucyferazy i tlenu. Na szczególne podkreślenie zasługuje niezwykła wydajność energetyczna tego procesu. O ile w technicznych urządzeniach świetlnych zaledwie 5 do 20% energii elektycznej przekształca się w energię swietlną, to w tej reakcji enzymatycznej aż 90 do 95% energii chemicznej  przekształca się energię świetlną. Mówimy, że światło emitowane bioluminescencyjnie jest zimne, lucyferaza umożliwia prawie zupełne przekształcenie energii chemicznej zawartej w luceferynach na energię świetlną bez strat na ciepło. 

[QNT05::032];RIQ96-016;RCP05021\HUTCH\141;BAB1496p71

 

 Girlandy rozwieszane w jaskini przez poczwarkę Arachnocampa luminosa


 

witrynę prowadzi
(C) R. Antoszewski

Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

antora@ihug.co.nz
(wybrane z publ. R. Antoszewskiego)

grudzień 2002
v.10

Site Meter