Jedno zdziwienie dziennie - ...


Doktoro Esperanto.

Akurat mija rocznica urodzin Ludwika Zamenhofa, twórcy międzynarodowego języka Esperanto. Urodził się 15 XII 1859 roku w Bialymstoku, a zmarl 14 IV 1917 w Warszawie. 
Kim był twórca esperanto? Warto zajrzeć do różnych źródeł. Encyklopedia PWN (1969) po prostu mówi, że był twórcą międzynarodowego języka, używał pseudonimu Dr. Esperanto. 
Z wzruszającą prostotą informuje o esperanto amerykańska 'New Standard Encyclopedia' (1931). Ludwig Lazare Zamenhof, twórca  ..., warszawski okulista, Rosyjska Polska. 
Encyklopedia niemiecka Meyersa (1934) powiada, że to polski żyd, lekarz, wynalazca esperanto. 
Wielka Encyklopedia Radziecka (1971) jest bardziej wymowna. Ludwik Łazar Zamenhof, polski lekarz-okulista uczył się w Warszawie, Moskwie i Wiedniu. Zdumiewające, że nie ma tu nic o rosyjskości Zamenhofa, ani nawet o tym, że pierwsza książka zaadresowana była do Rosjan. 
W 'Encyclopaedia Britannica' (1989) znajdujemy, że Zamenhof L(udwik) L(ejzer), pseudonim Doktoro Esperanto, urodził się w Białymstoku, Polska, Imperium Rosyjskie. Zmarl w Warszawie. Rosyjski lekarz, okulista, w rodzinie mówiono po rosyjsku, Żył w środowisku pełnym rasowych i narodowych konfliktów na polsko-rosyjskim pograniczu. To samo powtarza kilka lat potem w wersji elektronicznej.  
Encarta 2001 nie bawi się w drobiazgi i powiada, że to polski okulista. 
Bardziej zróżnicowane wiadomości znajdujemy w Internecie. Pewna strona esperancka podaje, że 'Lazaro Ludviko Zamenhof' był żydem, członkiem narodu który tyle wycierpiał w wyniku setek lat prześladowań i tortur.. 
Inna strona internetowa podaje, że językiem ojczystym Zamenhofa był rosyjski i żydowski, mając cztery lata nauczył się hebrajskiego, a w wieku lat czternasru, w wyniku przeniesienia się rodziców do Warszawy, używał także polskiego. A potem już posugiwał się ośmioma dodatkowymi jezykami, co mu pomogło w tworzeniu esperanta. 
Pewna niemiecka strona esperancka dorzuca jeszcze, że Zamenhof urodził się Białymstoku regionalnie przynależnym do Litwy, politycznie do Rosji, mieście zamieszkałym przez cztery narodowości - Niemców, Polaków, Rosjan i Żydów. Pełno było tam napięć społecznych, na czym najbardziej cierpieli Żydzi (pogromy w Rosji i w Warszawie w latach 80tych, w Białymstoku w 1906). 

Kim był więc Zamenhof?
Jedyna chyba przynależność do jakiej poczuwał się Doktor Esperanto, wyrażona we wielu pismach i działaniach, to obywatelstwo świata. Język esperanto miał być językiem obywateli świata. 
Esperanto, niestety, nie przyjęło się. Istnieje jako hoby entuzjastów kontaktów międzynarodowych, ale zdecydowanie przegrywa z nowym jęzkiem światowym jakim już jest angielski. 
Warto się też zastanowić, dlaczego tak logiczny i prosty, w pełni funkcjonalny język jakim jest esperanto przegrywa z tak nielogicznym i grymaśnym angielskim. W czasie kiedy setki języków ginie wedle takich samych reguł jak giną wymierające gatunki roslin i zwierząt, ludy mówiące tymi językami nie garną sie do esperanta, a lgną do angielszczyzny, często bardzo zepsutej najczęściej. Musi być w tym jakaś głębsza, bardziej zasadnicza przyczyna, niż tylko potęga ekonomiczna i polityczna Amerykanów czy Anglików. Wygląda na to, że dziedzicznie przekazywane 'okablowanie' (wiring) mózgu, dzięki czemu wszyscy przedstawiciele Homo sapiens opanowują język, wcale nie jest nastawione na logikę i prostotę. Widocznie wysoki stopień skomplikowania i alogiczności potrzebny jest naszemu systemowi przetwarzania informacji. 

[QZC03::057]

 
Ludwik Zamenhof, (15 XII 1859 - 14 IV 1917)

źródło: http://eeo.8k.com/Zamenhof/ZamenFot.htm 

W Polsce wydawniczy ruch esperancki był dosyć silny. 
Oto dwa przykłady z kilkunastu pozycji, jakie przetrzymuję w swoich zbiorach. 


 

witrynę prowadzi
(C) R. Antoszewski

Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

antora@ihug.co.nz
(wybrane z publ. R. Antoszewskiego)

grudzień 2002
v.10

Site Meter