Kurioza naukowe / Scientific curiosities ISSN 1176-7545; rok XV; No 3463

Zestawienie tematyczne prowadzone na bieżąco

notka poprzednia                                     zestawienie miesięczne                                           notka następna

 

Jedno zdumienie dziennie...

 

.

 

 

 

Symbole sprzed 60.000 lat na skorupkach strusich jaj.


Archeolodzy znaleźli w Diepkloof w Południowej Afryce 270 fragmentów jaj strusich. Znalezisko jest o tyle niezwykłe, że liczy sobie 60.000 lat, a skorupki pokryte są wzorami wykonanymi niewątpliwie przez prehistorycznych mieszkańców tego regionu (Western Cape). Wzory mają określony styl, wyryte linie przypominają wzór torów kolejowych lub tworzą kratki. Jaja nie były malowane, wzory rytowano ostrym narzędziem, widoczne zabarwienie powstało w wyniku podgrzania skorup w pobliżu ognia.

 Prawdopodobnie są to resztki pojemników, jakby naczyń kuchennych. Współcześni mieszkańcy Kalahari (plemiona zbieracko-myśliwskie) także stosują jaja strusie do przechowywania płynów. 
Nie są to najstarsze ze znanych znalezisk z wyrytymi wzorami, odznaczają się jednak tym, że przez tysiąclecia utrzymywały określony styl, a ich liczba wskazuje, że pochodziły co najmniej z 25 naczyń tworzonych w czasie kilkudziesięciu tysięcy lat. Można więc sądzić, że rytowane wzory coś miały wyrażać, nie są zwykłymi gryzmołami czy dłubaniną. Jest dosyć płynna różnica między wyrazem artystycznym a wyrazem symbolicznym, oznaczającym coś konkretnego, nie tylko wywołującym jakieś odczucia. O symbolizmie mówimy, kiedy jedna rzecz reprezentuje inną, określony wzór reprezentuje osobę, grupę lub rzecz. 
Trzeba zaznaczyć, że wykonanie rytów na strusich jajach nie jest rzeczą łatwą. Trzeba przebić się przez pierwszą warstwę skorupy i sam wzór wykonać na drugiej warstwie, nie uszkadzając trzeciej. Można to jednak robić przy pomocy kamiennych narzędzi, badacze to sprawdzili w praktyce.
Uczeni sądzą, że trwałość wzoru stosowanego przez tysiące lat mogła oznaczać przynależność naczyń do określonej grupy łowców, coś jak współczesne herby, flagi czy oznakowania mówią o własności sprzętu czy ziemi..

Rytowane skorupy znae są z jeszcze dawniejszych czasów, sprzed 75.000 a nawet 100.000 lat, stanowiły głównie ozdoby, nie miały jednak znaczenia symboli w sensie informacyjnym. Tak więc jaja strusie można uważać za pierwszy nośnik medialny, jak potem był papirus, pergamin, papier czy dysk komputerowy...

Oczywiście nie tylko ludzie pokrywają jaja wzorem. Ptaki robią to znacznie lepiej (p. tło), i to od milionów lat, nie stosują do tego celu rytów ani farb. Misternie 'malują' jaja we własnym kuperku bez użycia specjalnych narzędzi. Jak one to robią to osobne zagadnienie. Zamiast prymitywnych narzędzi mają do dyspozycji niezmiernie złożony aparat biochemiczny, szczegóły którego uczeni dopiero zaczynają poznawać. 

[QZE12::059];[QEP77::174]a,b
w sieci: 20.4.2014; nr 3463

 

 

 


witrynę prowadzi
© R. Antoszewski
Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

(wybrane do publ. R. Antoszewskiego)

  Site Meter