Kurioza naukowe / Scientific curiosities ISSN 1176-7545; rok XIV; No 3327
Zestawienie tematyczne prowadzone na bieżąco

                                        

 

Jedno zdumienie dziennie..

 

.

Komar - najgroźniejszy zwierz (2)
(Komarzy zmysł powonienia).

Aby znaleźć odpowiednie pożywienie trzeba przede wszystkim je zlokalizować. Trzeba ją zlokalizować wzrokiem w szerokim zakresie widma, słuchem, drganiami środowiska, zaburzeniami pola elektrycznego, czy wreszcie wywęszyć. Komary dysponują przede wszystkim doskonałym zmysłem powonienia do tego celu. Pierwszym bodźcem uruchamiającym poszukiwanie ofiary jest dwutlenek węgla w strumieniu powietrza. Są bardzo czułe na drobne nawet odchylenia zawartości CO2.  Reagują na zmianę stężenia CO2 minimalnie przekraczające naturalne stężenie i nawet zaledwie stężenie 0,05 procent budzi ich zainteresowanie. Przy okazji nasuwa się uwaga. Do niedawna jeszcze stężenie CO2 w powietrzu przekraczało niewiele ponad 0,03 procent. W wyniku działalności przemysłowej wzrastało regularnie i w tej chwili osiągnęło 0,05 procent. Ciekawe czy komary podniosły swoją granicę wykrywalności. Jeśli nie, to grozi im totalna dezorientacja. Po wyczuciu podwyższonej zawartości CO2 w strumieniu powietrza ustawiają się w kierunku źródła. Przy tym regularny strumień nie jest tak bardzo atrakcyjny jak strumień falujący. Oznacza to dla nich, że jest gdzież żywy zwierzak, a nie na przykład CO2 wydzielane z gleby. CO2 uczula 5 do 25-krotnie komary na zapach ciała.  Człowieka potrafi wyczuć z odległości 50 m. Niektóre gatunki wyposażone są dodatkowo w termoreceptory naprowadzające na źródło ciepła.
Zaczęto też analizować czym kieruje się komar wybierając miejsce ukłucia. Komar posiada aparat gębowy jest typu kłująco-ssącego, a przy nim są dwie antenki pokryte strukturami wewnątrz których umieszczone są receptory zapachów. 


Anopheles gambiae, [obraz z mikroskopu skaningowego, podbarwiony.]

Samo ukłucie jest często niewyczuwalne. Dopiero uruchomienie mechanizmów obronnych człowieka w odpowiedzi na wprowadzoną ślinę i antykoagulant krwi daje uczucie swędzenia i powoduje zaczerwienie skóry. Uczulenie wzmaga się w odpowiedzi na większą liczbę ukąszeń.
Za zlokalizowanie ulubionych miejsc wybieranych przez komary Holender Knols otrzymał antynobla w 2006. Siedział długie godziny na golasa w ciemności z chmarą komarów. Stwierdził wtedy, że najbardziej pokłute były jego stopy. Najlepiej przyciągają jednak stare, przenoszone skarpetki.
Uczeni podjęli badania w bardziej wymyślny sposób. Umieszczano komary w tunelu powietrznym i badano ich zachowanie w zależności od składu powietrza i różnych lotnych domieszek.
Następnie zajęto się określeniem podstaw molekularnych systemu orientacji komara. Szczególnie interesujące było zagadnienie jak moskity odróżniają po zapachu poszczególnych potencjalnych żywicieli, a w tym są bardzo wybiórcze. 
Posłużono się bardzo skomplikowaną metodą opartą na genetyce i biologii molekularnej. Zidentyfikowane poszczególne geny odpowiedzialne za reakcję na substancje lotne. Następnie każdy gen moskita odpowiedzialny za recepcję zapachów przeszczepiano muszce owocowej u której jest jeden nerw węchowy wolny, nie zajęty przez żaden receptor. Każdy z tych przeszczepionych genów powodował powstawanie receptora na niezajętym neuronie. Następnie rejestrowano sygnały wysyłane przez ten neuron w odpowiedzi na testowane substancje zapachowe. W ten sposób przebadano 50 różnych receptorów przeniesionych na muszki owocowe którym podawano w otoczeniu 110 różnych substancji lotnych. Okazało się, że stosunkowo mała liczba neuronów specjalizuje się w wyczuwania kilku specyficznych substancji charakterystycznych dla człowieka. Po podaniu tych substancji elektrody ulokowane obok neuronów rejestrowały wyraźny sygnał. Tą drogą uczeni mają zamiar opracować optymalne pułapki na komary które by chroniły ludzi. 


otwory na powierzchni komara wewnątrz których umieszczone są receeptory zapachowe
(zdjęcie skaningowe w olbrzymim powiększeniu).

Inne notki o komarach:
Telefon komórkowy przeciw komaraom;
Pieśni miłosne komarów;
Komary a HIV?
Badania nad malarią;
Zapach człowieka.

 [QZE08::060];[QZE08::060];[QEQ01::333]
[QEP95::116];[QEQ00::056];[QEQ35::110]-2,187
w sieci: 3327; nr 24.7.2013

 

.

 

witrynę prowadzi
© R. Antoszewski
Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

(wybrane  do publ. R. Antoszewskiego)

  Site Meter