Kurioza naukowe / Scientific curiosities ISSN 1176-7545; rok XIV; No 3293

Zestawienie tematyczne prowadzone na bieżąco

 

Jedno zdumienie dziennie...

 

.

Pamiętnik Kongresu Narodowego Polskiego
(maj 1910).

Piękne dzieło polonijne sprzed stu lat ukazało się w sieci:

 

PAMIĘTNIK
WZNIESIENIA I ODSŁONIĘCIA POMNIKÓW
Tadeusza Kościuszki i Kazimierza Pułaskiego

TUDZIEŻ POŁĄCZONEGO Z TĄ UROCZYSTOŚCIĄ
PIERWSZEGO
KONGRESU NARODOWEGO POLSKIEGO

W Waszyngtonie, D. C.
STOLICY STANÓW ZJEDNOCZONYCH AMERYKI PÓŁNOCNEJ
W MAJU 1910 ROKU

POPRZEDZONY
KRÓTKIM ZARYSEM HISTORYCZNYM EMIGRACYI I ROZWOJU POLONII AMERYKAŃSKIEJ
I OZDOBIONY ILLUSTRACYAMI

OPRACOWAŁ
ROMUALD PIĄTKOWSKI

CHICAGO. ILL.
NAKŁADEM 1 DRUKIEM ZW1ĄZKU NARODOWEGO POLSKIEGO W PÓŁNOCNEJ AMERYCE.
1911 ROKU

Charakter dzieła oddaje wprowadzenie:

"PAMIĘTNIK niniejszy wydajemy z okoliczności odsłonięcia pomników Kościuszki i Pułaskiego w Waszyngtonie i połączonego z tą uroczystością Pierwszego Polskiego Kongresu Narodowego. Jeden i drugi czyn, jako objaw życia społecznego i narodowego tutejszej Polonii — tak młodej i w tak nowych rozwijającej się warunkach — godzien zanotowania.
Przez wzniesienie pomnika Kościuszki na ziemi Waszyngtona dała Polonia tutejsza wyraz ukochania tego kraju, którego wolnościom politycznym zawdzięcza swobodny i niczem nie krępowany rozwój swojej narodowości, otwartą cześć dla swoich ideałów, dla chwalebnej przeszłości swego narodu i jawną pracę dla jego przyszłości. Szlachetna postać szermierza i obrońcy wolności tego kraju i ojczystej ziemi, zakuta w spiż, ma by wzorem dla obecnych i przyszłych pokoleń, jak łączyć cnoty obywatela tej ziemi z miłością ku ziemi ojczystej, kolebki dzisiejszych a gniazda przodków późniejszych gcneracyi."

Książka ta to duży zbiór materiałów o Polonii i o Polsce. Na ponad siedmiuset stronach przedstawiono dzieje imigracji Polaków do Stanów Zjednoczonych i proces organizowania się. Włączono też ponad sto zdjęć (dostojnych, wąsatych panów i kilka dam w kapeluszach jak z kwiaciarni, także parę zdjęć grupowych). Przy okazji poruszono też kwestie Polaków w Rosji. Oceniono, że Polaków w Rosji było aż 600.000.
Odsłonięcie było uroczyste, szereg przemówień, w tym prezydenta Williama Tafta. Była też uczta wieczorna na której odczytano list Henryka Sienkeiewicza i in. Oczywiście jest także rozliczenie finansowe co do centa. Okazuje się, że zebrano na fundusz $76.836,86 (sam Paderewski wysupłał $500.00), znacznie więcej niż wyniosły koszta inicjatywy, bo wydano $45.661,86, pozostało więc $31.175,00. Sumę tą przeznaczono na budowę Wyższej Szkoły Zawodowej i na Dom Starców, Kalek i Sierot Związkowych. 

     
Pomniki te są do dziś odwiedzane przez polskich turystów w USA.

Pomniki zostały podarowane Ameryce i były wyrazem lojalności i oddania emigrantów dla przybranej ojczyzny, dla której gotowi są krew przeląc, jak to robili ci dwaj bohaterowie. Pięknie to wyrażono w akcie podpisanym przez komitet w imieniu wszystkich Polaków w Ameryce.

Kongres trwał trzy dni, było sześć sesji, zorganizowano też wycieczkę do grobu Waszyngtona i jego dworu w Mount Vernon. W tomie zamieszczono wygłoszone referaty, referaty anglojęzyczne zamieszczono po angielsku. Zamieszczono też listy od różnych znamienitych Polaków z całego świata. Jest list M. Curie, Stefana Żeromskiego z Paryża, Feliksa Nowowiejskiego, Wojciecha Kossaka, Kazimierza Tetmajera z Krakowa, Prof. B. Dybowskiego ze Lwowa, Prof. Aleksandra Raciborskiego ze Spasowa, Antoniego Grabowskiego z Warszawy, W. S. Reymonta z Zakopanego, Maryji Konopnickiej z Nizzy, i in. Rozem około 200 listów, w tym szereg znakomitych nazwisk intelektualnej elity tamtych czasów.

Warto zwrócić uwagę na fakt, że w nadesłanych na Kongres referatach dużo uwagi poświęcono edukacji patriotycznej. Oto kilka przykładów z listy referatów: 
Tadeusz Korzon: "Historya jako dźwignia uświadomienia narodowego." 
Bolesaw Kimanowski: "Jak należy wykładać młodzieży porozbiorowe dzieje Polski."
S. K. : "Wychowanie i Szkolnictwo." 
Dr. Józef Jaworski: "O stosunku Uczonych Polskich do Kongresów naukowych międzynarodowych."
J. Talko- Hryniewicz: "Szkoły nasze w zaborze rosyjskim i emigracya inteligencyi", 
tego autora także: "Projekt Związku naukowego ogólno-słowiańskiego."
Jerzy Orwicz (Natalja Dzierżek) : "O uniwersytet im. Tadeusza Kościuszki w Stanach Zjednoczonych."
Dr. Stanisław Kopczyński: "Stanowisko i zadanie lekarza szkolnego w szkole wogóle a w szkołach polskich w szczególności."
Dr. Stanisław Tomkowicz: "Zabytki przeszłości a kulturalne życie Narodu."
A. Grabowski: "O języku Esperanto i jego znaczeniu dla nas Polaków".
Dr. Michał Żmigrodzki, list z projektem założenia Uniwersytetu polskiego w Chicago, 111.
Ign. Radliski: "Narodziny Bogów."
i inne.
Aż w dwóch wystąpieniach wnioskuje się o założenie polskiego uniwersytetu. Niestety, rzecz chyba upadła. 

Książkę można sprowadzić w formacie pdf z adresu: (uwaga ok. 50 Mb)

https://archive.org/download/pamietnikwzniesi00piat/pamietnikwzniesi00piat.pdf

[QZE11::056];[QCB52::037]
w sieci 11.6.2013; nr 3293

 

 

witrynę prowadzi
© R. Antoszewski
Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

(wybrane do publ. R. Antoszewskiego)

  Site Meter