Kurioza naukowe / Scientific curiosities ISSN 1176-7545; rok XIV; No 3228

Zestawienie tematyczne prowadzone na bieżąco

.

Nard w papieskim herbie Franciszka I.   (1)
(źródła literackie)

Francis I Benedict XVI

Prasę światową obiegła informacja o papieskim herbie.  Herb Watykanu pozostaje bez zmian, a kolejny papież dobiera sobie nowy herb osobisty, zwykle powiązany tematycznie z poprzednio zajmowanym stanowiskiem. Jak w każdym herbie, wszystkie jego elementy mają symbolizować jakiś przekaz, czy to historyczny, czy ideowy. Tak stało się i teraz. Dowiadujemy się więc, między innymi:

...W dolnym prawym rogu herbu znajduje się gałąź kwiatu nardu, a w lewym rogu umieszczono gwiazdę symbolizującą Maryje Pannę, Matkę Chrystusa i Kościoła. Z kolei kwiat nardu przedstawia świętego Józefa, patrona Kościoła powszechnego.

Jestem rośliniarzem i zastanowił mnie ten botaniczny motyw. Nard to roślina kilka razy wspomniana w Biblii, ale nigdy wprost (z jednym wyjątkiem), tylko pośrednio, w nazwie drogocennej maści czy olejku. 
W Starym Testamencie, w 'Pieśni nad pieśniami'
(4,12-14) Salomona czytamy:

12. Ogrodem zamkniętym jest moja siostra oblubienica,
Ogrodem zamkniętym, źródłem zapieczętowanym.
13. Wyrosłaś jak gaj drzew granatowych z wybornymi owocami,
kwiatami cyprysu i nardu.
13. nard i szafran, trzcina i cynamon z wszelkimi wonnymi krzewami,
mirrą i aloesem, ze wszystkimi wybornymi balsamami.

Poetycko ujął to Jerzy Żuławski w tłumaczeniu 'Pieśni' z oryginału (Xięgi niektóre z żydowskich pism Starego Zakonu wybrane) *):

Ogród zamkniony tyś jest, wybrana!
tyś jest krynica zapieczętowana!
A w tym ogrodzie szczepy granatowe,
jabłka złociste i kwiaty różowe!
Nard i cynamon i grzędy szafranu,
żywiczne drzewa wonnego Libanu!

Znamienne, Żuławski nie mówi o kwiatach nardu, nie mówi też o tym Stary Testament w tłumaczeniu angielskim (wersja króla Jakuba).

Jest parę wzmianek o nardzie w Nowym Testamencie. W Ewangelii św. Marka jest mowa o niewieście, która przyszła z alabastrowym słoikiem zawierającym bardzo kosztowny olejek nardowy, stłukła słoik i wylała olejek na głowę Jezusa. Niektórzy oburzali się na stratę cennego olejku, ale Jezus usprawiedliwił ową niewiastę (14,3-4).
A św. Mateusz mówi o tym ogólnie jako o kosztownych olejkach (26.7).
Polska pieśń kościelna tez mówi o drogich maściach (jak to pamiętam z dzieciństwa):

..Trzy Maryje pooooszły, 
Drogie maście nioooosły, 
Chciały Chrystusa pomazaaaać, 
Jemu cześć i chwałę daaaać. 
Allelujaaaa!"

Gdy na drodze byyyyły,
Tak sobie mówiiiiły:
Jest tam kamień niemałyyyy,
A któż nam go odwaliiii?
Alleluja! ...

Najciekawiej opisuje to św. Jan (12,3):

3. A Maria wzięła funt czystej, bardzo drogiej maści nardowej, namaściła nogi Jezusa i otarła je swoimi włosami, a dom napełnił się wonią maści.

Ciekawe, że Charles Baudelaire aż dwa razy wspomina w 'Kwiatach zła', za które został skazany za obraze moralnosci, także jako o pachnidle, w 'Do Madonny':

I jako we mnie wszystko tobą się zachwyca,
Wszystko będzie jak mirra, nard, będźwin, żywica -
I ku tobie, o szczycie, co się w śnieg pogrążył,
W oparach mój duch wrzący będzie wiecznie dążył.
(tłum. A. Słonimski)

A w 'Błogosławieństwie' tak powiada:

Żona zaś głosi po miejscach publicznych:
- "Skorom tak piękna, że mąż mię obdarza
Miłością - będę jak bożek antyczny
Kapiący złotem na świetnych ołtarzach;
Kadzidło, mirra, nard niech mnie zamroczą,

Pokłony wiernych, wina i mięsiwa;
Może potrafię, szyderczo chichocząc,
Hołd boski z duszy wielbiącej dobywać!
(tłum. Ireneusz Kania)

Wszędzie o nardzie słyszymy, kiedy mowa o piękności. Nigdzie, poza Biblią w polskim przekładzie i opisie herbu, o kwiatach nardu (także w komunikacie Watykanu) nie ma mowy. Na ilustracji herbu też nic nie przypomina kwiatu. Widać grono, może jakiś owocostan, a nie kwiat. W czym więc rzecz? 
Jak to jest więc z tym kwiatem?
Postanowiłem to sprawdzić. 

(p. notka następna)

[QZE10::180];[QEQ31::125]130; [QAB02::655]p746;[QAB05-832]p132-3;[QAB00::634]p583
[QAB02:655]p1088,1062,1154;[QCB50::077]p71,5-6;[QEQ31::143]2
w sieci 19.3.2013; nr 3228


 

witrynę prowadzi
© R. Antoszewski
Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

  Site Meter