Kurioza naukowe / Scientific curiosities ISSN 1176-7545; rok XIII; No 3165

Zestawienie tematyczne prowadzone na bieżąco

 

Jedno zdumienie dziennie...

 

.

Z przeszłości choinki. (1)
(św. Bonifacy, Ryga)

Jak we wszystkim, najdawniejsze początki związane są z legendą. O choince bożonarodzeniowej mówi się, że zapoczątkował tę tradycję angielski mnich święty Bonifacy (675-754). Nawracał plemiona pogańskie na terenie obecnych Niemiec. Postanowił, odprawiając mszę z okazji Bożego Narodzenia w Geismar koło Kassel wykazać moc chrześcijańskiego Boga i zaczął podcinać olbrzymi dąb poświęcony germańskiemu bogu Thorowi (w Niemczech - Donner). Wtedy to zerwała się olbrzymia wichura, rozerwała podcinany dąb na cztery części, które rozrzucone wybiły wszystkie drzewa dokoła. Tylko mała sosenka się ostała, co misjonarz uznał za znak mocy boskiej i w ten sposób wprowadził choinkę kultu. Sam dąb poszedł na zbudowanie kaplicy poświęconej świętemu Piotrowi. 
Walka z pogańskimi świętościami to było zajęcie bardzo niebezpieczne (jak i w Polsce, p. powstanie Masława). Niemiecki malarz przedstawił to w ten sposób:

 Widać św. Bonifacego podcinającego drzewo, strwożony tłumek, a także pogańskiego kapłana ze sztyletem w ręku, zapewne z morderczymi zamiarami. Do zamachu nie doszło. Dziwne, że obie najważniejsze postaci były mańkutami, ale to pewnie dla dramatyzmu prezentacji. 
Początkowo choinkę, zawieszano 'do góry nogami' w kościele i traktowano jako pomoc w nauczaniu o Trójcy Świętej. 
Potem choinka, już nieodwrócona, weszła do miejsc publicznych i domów. Pierwsza choinka w miejscu publicznym przed domem bractwa kupieckiego pojawiła się w Rydze w roku 1510. Kto jedzie do Rygi może to sam sprawdzić. Dla upamiętnienia tego faktu wmurowano na placu ośmioboczną plakietę na napisem w ośmiu językach "Pierwsza choinka noworoczna Ryga 1510". 

Niestety. nie udało mi się ustalić jakimi to językami się posłużono się dla upamiętnienia tego faktu. Być może było i po polsku, choć Inflanty dopiero kilkadziesiąt lat później weszły w skład Królestwa Obojga Narodów. 
Potem zaczęto choinkę stroić. O dekorowaniu drzewa mamy zapis z r. 1561 z Ammerscheier w Alzacji. Drzewko obwieszane cukrowymi łakociami, a także podarunkami codziennego użytku jak ostrzydka czy noże do krojenia świątecznej gęsi. Ozdabiano też papierowymi kwiatami ale tylko czerwonymi lub białymi. Kolor czerwony oznaczał mądrość, a biały niewinność. Były to rzeczy kosztowne na owe czasy i miały symbolizować bogactwo drzew rajskich ogrodów.  
Lameta także pochodzi z Niemiec. Używano do jej produkcji prawdziwego srebra, nawet wymyślono specjalne wyciągarki do produkcji cieniutkich wstążek srebrnych. Jak wiadomo, srebro jest bardzo ciągliwe. 

(p. notka nast.)

[QZE10::110];[QEQ27::172]230,1;[QEQ04-149];[QEP28-096]
[QCB38055];ART33-010,023;ART39012-16;[PRA00-015]
w sieci 30.12.2012; nr 3165

 

 

witrynę prowadzi
© R. Antoszewski
Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

(wybrane do publ. R. Antoszewskiego)

  Site Meter