Kurioza naukowe / Scientific curiosities ISSN 1176-7545; rok XIII; No 3112

Zestawienie tematyczne prowadzone na bieżąco

     

Jedno zdumienie dziennie...

.
 

Szczury w służbie ludzkości.

Szczury mają wiele twarzy. Mogą być zmorą jako roznosiciele chorób, mogą być napastliwymi współmieszkańcami miast, jak teraz w Nowym Jorku, ale też są bardzo atrakcyjnym pożywieniem. Jednym z ciekawszych zastosowań szczurów jest walka z gruźlicą i wykrywanie min. 
W niektórych krajach, szczególnie tych biedniejszych, gruźlica znów staje się uciążliwą chorobą rozpowszechnianą w sposób niekontrolowany, a co bardziej niebezpieczne, pojawiają się mutanty odporne na znane antybiotyki. Ważne jest więc wykrycie źródeł roznoszenia gruźlicy, a więc identyfikacja chorych. Niestety jednoznaczne wykrycie prątków gruźlicy jest żmudne i kosztowne. Jeden laborant może dziennie wykonać kilkadziesiąt analiz. Jest to za mało dla powstrzymania roznoszenia się choroby, gdzie nosiciele prątka stanowić mogą kilka procent mieszkańców, najczęściej nie wiedząc o tym. 
I tu 'pomocną łapę' wyciąga szczur. Afrykańskie wielkodzczury (Cricetomys sp.) odpowiednio wytresowane potrafią wykryć kto jest chory posługując się zmysłem powonienia. Mają niezwykle czuły węch a równocześnie są łase na banany czy pastę bananową z orzeszkami ziemnymi. Wykrywają chorych na gruźlicę niuchając plwocinę. Robią to z szybkością kilkunastu testów na minutę. Przyspieszenie badań jest więc olbrzymie. Już obecnie tresowane watahy szczurów pracują dla służby medycznej Tanzanii i zostały przeniesione do Mozambiku.

Okazało się jednak, że ta czułość powonienia może być przydatna do jeszcze innych zadań, mianowicie do wykrywania min. A zapomniane miny to plaga wielu krajów nękanych wojnami partyzanckimi. Wykrywanie jest kłopotliwe. Pomoc szczurów jest nieoceniona. Co jeden odpowiednio wyposażony specjalista może zrobić przez tydzień z narażeniem życia, wyuczony szczur robi przez kilkanaście minut bez narażenia swojego życia. Rzecz w tym, że wielkoszczur waży około kilograma. Jest to zbyt mało by uruchomić zapalnik. Lata więc bezkarnie po polu zatrzymując się w miejscach, gdzie wyniucha trotyl i daje o tym znać drapiąc ziemię łapką w nadziei na nagrodę. Metodę tę stosuje się w Mozambiku, kraju prześladowany walkami partyzanckimi. 

Mycobacterium tuberculosis (kolonie)

trotyl (trójniktrotoluen, TNT

Hodowla wielkoszczura jest stosunkowo prosta. Samica jest w stanie mieć dziesięć miotów rocznie, w każdym po jednym do pięciu szczurzątek. Ma na sobie nadmiarowo osiem 'stanowisk pokarmowych'. Staranności wymaga tresura - 'świadectwo tresury' uzyskuje szczur po bezbłędnym wykryciu wszystkich min z powierzchni 20x20m. Zwraca się uwagę, by ustrzec się błędu nieświadomego kierowania zwierzakiem. Jak wiadomo zwierzęta doskonale potrafią rozumieć nieświadome poczynania trenerów. Dlatego zasadniczy egzamin prowadzi trener, który sam nie zna rozłożenia min. 

 

 

 
O szczurach i szczurkach patrż tu:
Szczur jako danie delikatesowe w czasie głodu;
Sczur w kuchni marynarskiej;
Dwie dziurki w nosie, stereowęch;
Nauka w czasie snu
Pienia miłosne szczura
Wynalazek transportu kołowego
Szczurzy salon kosmetyczny.

[QZE10::042];[QEQ24::143];[QEQ25::164]
w sieci 3.11.2012; nr 3112

 


 

witrynę prowadzi
© R. Antoszewski
Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

  Site Meter