Kurioza naukowe / Scientific curiosities ISSN 1176-7545; rok XII; No 2867

Zestawienie tematyczne prowadzone na bieżąco

 

Jedno zdumienie dziennie...

 

.

Świat oglądany jest już ponad 500 milionów lat.

To nie było tak, że jak świat sobie big-bangnął, to nikt nie trzymał oka na to co się na nim dzieje. Już ponad pół miliarda lat temu żyły w morzach zwierzaki o doskonale ukształtowanych oczach. 
W Południowej Australii nad zatoką Emu, w warstwie geologicznej z wczesnego kambru, wykryto dobrze zachowane szczątki Anomalocaris  (Polska w okresie kambru także była dnem morza, a Góry Świętokrzyskie są dobrym źródłem kambryjskich skamielin). Szczątki organiczne zmineralizowane zostały tlenkami żelaza i fosforanem wapnia, dzięki temu udała się mikroskopowa analiza, co pozwoliło dosyć dokładnie opisać budowę groźnego drapieżcy morskich głębin sprzed 515 milionów lat. Nie ma on obecnie żadnych żywych krewniaków, na drzewie genealogicznym umieszcza się go gdzieś przed rozgałęzieniem, z którego wykształciły się potem stawonogi i inne zwierzaki o szkielecie zewnętrznym. Cała linia genealogiczna, rodzina 
Anomalocarididae, rząd Radiodonta i gromada Dinocaridida do której zalicza się Anomalocaris,  wymarły dawno temu i z głównym pniem łączy się na poziomie podstawy stawonogów.  
Było to zwierzę pokaźnych rozmiarów, mierzyło około metra i było bardzo groźne nawet na skalę naszych czasów. Wyposażenie w ogromne kleszcze potrzebne były zapewne do miażdżenia pokryw mięczaków (choć zdania badaczy są tu rozbieżne). Z wyglądu przypominało wielką krewetkę lub płaszczkę, ale nie miało odnóży ani płetw, poruszało się za pomocą wiosłowatych struktur. 

 

Już dawniej wiedziano, że miało ono dwu- trzycentymetrowe duże oczy ustawione na trzonkach, jednak dopiero teraz udało się dokładniej je opisać. Okazało się, że były to typowe oczy złożone z ommatidiów, takie same jakimi dysponują współczesne nam owady. Każde oko składało się z 16.000 ommatidiów, tyle samo mają obecnie ważki o doskonałym wzroku. Ale owady pojawiły się dopiero około 400 milionów lat później. Ilustracja przedstawia strukturę oka Anomalocaris i ważki widzianych przy pomocy mikroskopu skaningowego.    

Oczy takiej konstrukcji musiały posiadać podobną zdolność rozdzielcza jak oczy współczesnych owadów. Także dzięki ustawieniu na słupkach dawały stereoskopowy obraz otoczenia. 

O innych sprawach związanych z widzeniem i patrzeniem można poczytać tu:
O widzeniu porównawczo
Światłowód gąbek

Świat wedle motyla

Oczy tłuszczaka

Oczy w przejrzystej głowie
Świat oczami pająka.

[QZE08::177];[QEQ04::013]a,125,6
w sieci 22.12.2011; nr 2867

 

 


 

witrynę prowadzi
© R. Antoszewski
Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

(wybrane z publ. R. Antoszewskiego)

  Site Meter