Kurioza naukowe / Scientific curiosities ISSN 1176-7545; rok XII; No 2738
Zestawienie tematyczne prowadzone na bieżąco


Jedno zdumienie dziennie...

 

                                 

.
 

Ojcowska opieka nad potomstwem.
(z okazji dnia ojca)

Teraz, kiedy lada dzień mężczyźni Homo sapiens nie tylko będą zapładniać, ale także rodzić, warto przypatrzeć się, jak sobie radzą z podobnymi problemami nasi zwierzęcy pobratymcy. 

Szczególnie pouczający jest przykład konika morskiego (Hippocampus sp., rodz. igliczniokształtne). Drugorzędną cechą płciową tych rybek jest komora lęgowa samców. Jest to organ działający jako doskonała ochrona potomstwa. Ryby najczęściej po zapłodnieniu jaj pozostawiają je samym sobie i więcej się nimi nie interesują, co najwyżej czasem łykną sobie potomka. U koników morskich rzecz ma się inaczej. Samiczka składa jaja prosto do komory lęgowej samca, organu przypominającemu nieco macicę zwierząt wyższych. Samiec zapewnia im pożywienie jak w macicy, tylko bez pępowiny. Taka ciąża trwa dwa do czterech tygodni i po niej następuje poród trwający kilka godzin, bo porodzić trzeba 100 czy 200, albo i więcej rybek. Samiec nie krzyczy w czasie porodu, bo przecież ryby głosu nie mają, choć pewnie przeżywa to bardzo.. Jak widać, samiec w ciąży nie przypomina ani ryby, ani samca i bardzo jest zdziwiony swoim błogosławionym stanem. 

Inny przykład samczej opieki rodzicielskiej wśród ryb to inkubacja gębowa (mouthbrooding). Wiele ryb często zjada swoje potomstwo, jak nawinie się pod gębę. Ale bywa też inaczej. Samiec suma morskiego z rodziny Ariidae połyka zapłodnione jaja i trzyma w jamie gębowej, przy tym pilnuje się, by je nie połknąć. Żeby nie zaszła taka pomyłka, powstrzymuje się od przyjmowania pokarmu, czasem przez cały miesiąc. Przez ten czas narybek rośnie. Małe rybki dochodzą do 5 cm długości, wtedy tata wypuszcza je na wolność.
Oczywiście inkubacja gębowa wymaga specjalnej budowy jamy gębowej. Widać na przykładzie azjatyckiej, słodkowodnej arowany (Scleropages sp., rodz. Osteoglossidae). Otwór ustny skierowany do góry zapewnia odpowiedni pojemnik dla hodowli. 

Przykładów ojcowskiej opieki nad potomstwem jest wiele wśród innych grup systematycznych, wśród ptaków i ssaków. Nadspodziewanie jednak zjawisko to spotykamy wśród owadów. Otóż samiec wodnego pluskwiaka (Abedus indentatus) żyjącego w Ameryce Północnej i Środkowej obsadzany bywa szczelnie jajami. Samica składa nawet 150 jaj bezpośrednio na jego grzbiecie a on przez tydzień opiekuje się nimi dbając o dostęp powietrza, oczyszcza i przede wszystkim broni je przed napastnikami.  

Innych przykładów nie podaję, bo serce kroi się z litości.

[QZE08::057];[QEP95094]5;ART46002-Fat;ART33-047p134
sieci 20.6.2011; Nr 2738

 

 

witrynę prowadzi
© R. Antoszewski
Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

(wybrane z publ. R. Antoszewskiego)

  Site Meter