Kurioza naukowe / Scientific curiosities ISSN 1176-7545; rok XII; No 2651

Zestawienie tematyczne prowadzone na bieżąco

 

Jedno zdumienie dziennie...

 

.

Mrówczy rekord szybkości ruchu.

Mrówki biją wiele biologicznych rekordów. Weźmy choćby ich liczebność - stanowią jedną czwartą światowej biomasy zwierzęcej. To więcej niż masa wszystkich ssaków. Zdumiewająca jest też ich wytrzymałość i siła, jaką wykazują przy wykonywaniu codziennych prac.
Niedawno wykryto, że mrówki biją ogólnobiologiczny rekord pod względem szybkości ruchu. 

Posługując się ultraszybką video-kamerą określono prędkość z jaką poruszają się końce szczęk Odontomachus bauri w momencie chwytania ofiary. Prędkość ta jest zdumiewająca. Wynosi aż 137 km/godz. Z taką prędkością nie porusza się żadne zwierzę ani jego część w naturalnych warunkach (przy okazji trzeba będzie powiedzieć o prędkości wystrzeliwania zarodników przez pewne grzyby, ale to inny mechanizm.) Mechanizm ten przydaje się podczas polowania na ulubiony pokarm tego gatunku - termity. Trzeba ofiarę unieruchomić zanim ten wypluje trujący klej którym się broni podczas ataku. 
Zakładając, że szczęki w momencie zatrzaśnięcia na przedmiocie przechodzą z prędkości 137 km/godz natychmiast do zera, przeciążenie w miejscu styku szczęk jest rzędu 100.000 g! Trudno sobie wyobrazić materiały techniczne, które by znosiły takie przeciążenie bez uszkodzenia. 
Interesujący jest też mechanizm pozwalający na taki wyczyn. Żadne mięśnie na to by nie pozwoliły. U mrówek mechanizm szczęk działa jak sprężynowa pułapka. Najpierw mrówka rozwiera szczęki pokonując opór napięcia chityny (i pewnie omawianej poprzednio resiliny - ale z publikacji to nie wynika)  i po maksymalnym rozwarciu utrzymuje je w stanie napięcia przez wstawienie zapadki. Wystarczy w odpowiednim momencie zapadkę usunąć, by zakumulowana energia potencjalna wyzwoliła się jako energia kinetyczna.
Mechanizm ten używany jest nie tylko do ataku, ale też do ucieczki. Zatrzaśnięcie odpowiednio przystawionych szczęk do podłoża pozwala mrówce odbić się potężnym skokiem nawet o 40 cm (odpowiadałoby to skokowi człowieka na odległość 40 m! wiadomo, że porównania takie są błędne z punktu widzenia biofizyki, ale ... imponujące..)

(o liczebności mrówek p. tu )

(o resilinie p. tu i nast.)

[QZE08::005];[QEP40::092]
w sieci 5.2.2011; Nr 2651

 

 


 

witrynę prowadzi
© R. Antoszewski
Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

(wybrane z publ. R. Antoszewskiego)

  Site Meter