Kurioza naukowe / Scientific curiosities ISSN 1176-7545; rok XI; No 2495

Zestawienie tematyczne prowadzone na bieżąco

 



Jedno zdumienie dziennie...

 

 

.

Fruwająca krowa, czyli ptak-przeżuwacz.

Hoatzin, piękny ptak wielości bażanta (60 cm, 650 g),  żyjący w dżunglach Amazonii i dorzeczu Orinoko ma jeszcze wiele innych nazw. Naukowa nazwa brzmi Opistocomus hoazin (rodzina Opistocomidae), ale bywa też ptako-gadem ze względu na niezwykłe umiejętności piskląt, albo też ptakiem-śmierdzielem, ze względu na swój, dla niego pewnie miły, zapach. 
Ale najciekawszą jego cechą jest 'udawanie krowy'. Jak na latającą krowę przystało, fruwa bardzo niezdarnie, a ptako-gadem może być dlatego, że pisklaki mają skrzydła zaopatrzone w palce i hasają po gałęziach 'na cztery ręce'. Drugi i trzeci palec skrzydeł zaopatrzony jest silne pazury i pisklę posługuje się tymi pazurami wspinając się po gałęziach. Pisklęta przypominają jurajskiego archeopteryksa, hipotetyczną formę pośrednią między ptakami a dinozaurami. Szereg ptaków ma pazury na skrzydłach, ale tylko hoatzin używa je do wspinania się po gałęziach. W sytuacjach zagrożenia, pisklaki wypadają do wody, bo nad wodą zwykle są ich gniazda. A kiedy zagrożenie minie, mozolnie wspinają się po pniach i gałęziach do swojego domu. Starsze ptaki nie potrafią pływać i boją się wody, tracą także pazury. 

 
                                                    pisklę na cztery ręce

Pod względem żywieniowym hoatzin 'pełni obowiązki' krowy. Jest wyłącznie roślinożercą, i jak to bywa z roślinożercami, aby wyłuskać energię z celulozy potrzebuje symbiontów. My jemy rośliny bezwstydnie wydalając kalorycznie ważny składnik jakim jest celuloza, bo jej nie potrafimy zjeść. 
Co innego hoatzin (jak i wszystkie przeżuwacze). Jako jedyny gatunek wśród ptaków posiada on bardzo rozbudowany przełyk gdzie gromadzi się pokarm przed przejściem do żołądka. Jest to faktycznie komora fermentacyjna analogiczna do urządzeń znanych u np krowy (pamiętamy: żwacz, czepiec, księgi, trawieniec). Rozszerzony workowaty przełyk to odpowiednik żwacza. Zajmuje wiele miejsca, co powoduje niezgrabność w locie, ponieważ mostek pozostaje niedostatecznie rozwinięty dla podtrzymywania wielkich mięśni potrzebnych do lotu. 
Komora fermentacyjna zawiera wiele różnych mikroorganizmów. Jest tu szereg bakterii, u młodych głównie Flavobacteriaceae, Clostridiaceae, i Lachnospiraceae, z wiekiem pojawiają się różne pierwotniaki, także mikroorganizmy metanogenne z grupy archeonów. Razem zespół ten przypomina bardzo komory fermentacyjne przeżuwaczy. W zasadzie możemy powiedzieć, że krowy, jak wszystkie przeżuwacze nie jedzą trawy, ale mikroorganizmy zawarte w układzie trawiennym, które żywią się celulozą roślin. To samo dotyczy hoatzina 'pełniącego obowiązki' krowy w ptasim społeczeństwie, choć mleka nie daje... 

Zapewne dzięki temu specyficznemu metabolizmowi ptaki te po prostu śmierdzą. W pewnych sytuacjach jest to czynnik obronny, niemniej miejscowi poluja się na nie, bo mają dobre mięso. 
Interesujące jest też życie rodzinne hoatzina. Ptaki te żyją w rozszerzonych rodzinach - szereg członków rodziny zajmuje się opieką nad małymi w gnieździe podnosząc szanse przetrwania potomstwa.

[QZE07::166];[QEP80::040];[QEP90::012]4;[RIQ25::004]
w sieci 5.12.2010; Nr 2595

 

 


 

witrynę prowadzi
© R. Antoszewski
Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

(wybrane z publ. R. Antoszewskiego)

  Site Meter