Kurioza naukowe / Scientific curiosities ISSN 1176-7545; rok XI; No 2454

Zestawienie tematyczne prowadzone na bieżąco

 

Jedno zdumienie dziennie...

 
.

Dziób jako wymiennik ciepła.

Utrzymywanie temperatury organizmy w rozsądnych granicach jest czymś bardzo ważnym dla wszystkiego co żyje. Zwierzęta tropikalne miewają kłopot ze zbyt wysokimi temperaturami, co przy upierzeniu  sprawia dodatkowe kłopoty. 
Badacze wykryli niespodziewanie, że ptaki tropikalne, często odznaczające się pokaźnym dziobem, mają dziób nie tylko do dziobania, ale też do chłodzenia organizmu. 
Można to wykazać stosując technikę termografii. Obiektyw termografu skierowany na ciepły przedmiot pozwala określić jak przedstawia się rozkład temperatur w poszczególnych częściach pola widzenia. Urządzenia termowizyjne wychwytujące promieniowanie podczerwone można wyskalować w jednostkach fizycznych. Im wyższa temperatura danego miejsca, tym barwa jaskrawsza. Stosowane w wojsku termowizory to właśnie robią. 
Oto zdjęcia tukana, przedstawiciela licznej rodziny tukanów (Ramphastidae). Po lewej widzimy go w podczerwieni, po prawej w świetle dziennym. Widać, że dziób jest sprawnym wymiennikiem ciepła. 

Podobny kłopot mają duże ssaki tropikalne, które nie mogą sobie pozwolić na odświeżające kąpiele błotne jak hipopotamy. U słoni nadmiar ciepła wydalany jest przez uszy działające jak potężne wachlarze. Inny kłopot mają ptaki zimnych regionów. Upierzenie chroni przed utratą ciepła, dzioby zwykle mają mniejsze, ale kłopot z nogami, które często muszą być gołe, jak u ptaków brodzących, i nie mogą być schowane pod pióra. Wtedy nogi grożą nadmierną utratą ciepła. I tu ptaki 'wymyśliły' sprytny sposób dla ochrony. Zimna krew obsługująca nogi wracając do górnej części ptaka najpierw przechodzi przez 'wymiennik ciepła' nie narażając ciała na schłodzenie. 

[QZE07::077];[QEP81::161]
w sieci 26.6.2010; No 2454


 

witrynę prowadzi
© R. Antoszewski
Titirangi, Auckland, 
Nowa Zelandia

(wybrane z publ. R. Antoszewskiego)

  Site Meter