.

Jedno zdziwienie dziennie - ...


Najstarszy zielnik.

Zwierzęta od prawieków budziły większe zainteresowanie człowieka niż rośliny. Może tak przejawiało się instynktowne wyczucie pokrewieństwa. Faktem jest, że dopiero po ukształtowaniu się państwa Sumeryjskiego zaczynają się pojawiać rośliny na ścianach świątyń i budowli królewskich, podczas gdy wiele tysięcy lat przedtem przedsstawiano zwierzęta bardzo realistycznie i malowidła naskalne lub jaskiniowe tego typu znajdują się na wszystkich kontynentach. Ale nie są to 'ilustracje' roślin, są to zaledwie zdobnicze motywy roślinne bez możliwości botanicznej identyfikacji. 
Prawdziwy pierwszy zielnik w naszym rozumieniu tego słowa, a więc kolekcja podobizn roślin na tyle dokładnych, że pozwala to na ich identyfikację botaniczną powstał w Egipcie za panowania Tutmosisa III (Thutmosis III, Thothmes III, 1490 - 1468 p.n.e.; XVIII dynastia, Nowe Państwo). 
Tutmosis III po wyprawie do Syrii nakazał około 1500 p.n.e. wykonać płaskorzeźbę upamiętniającą tę wyprawę i stanowiącą swego rodzaju zielnik przywiezionych stamtąd roślin. Po raz pierwszy też chyba rośliny stanowiły część łupu wojennego. Płaskorzeźba zawiera rysunki 275 roślin wykonane w ten sposób, że wiele z nich można identyfikować do rodzaju. Zielnik mieści w małej sali Wielkiej Świątyni w Karnaku i zapatrzony jest w napis, teraz nazwalibyśmy to wstępem do zielnika czy dedykacją (mniej więcej) tej treści: 

'25 rok panowania Króla Górnego i Dolnego Egiptu, żyjącego wiecznie.
Rośliny, które Jego Majestat znalazł w kraju syryjskim.
Wszystkie rośliny które tam rosną, wszystkie większe kwiaty, które znajdują się w Ziemi Świętej [krainach na wschód od Egiptu] ...
Jego Majestst rzecze: 
Tak jak żyję, wszystkie te rośliny istnieją na prawdę; nie ma ani śladu fałszu w nich [w ilustracjach].  Mój Majestat przedstawia to mojemu ojcu Amonowi w tej sali by trwało na wieki wieków.' 

QZC01-029;QNK03-042;QIL80-014

 

płaskorzeźba i szkic botaniczny wykonany przez botanika


 

witrynę prowadzi
(C) R. Antoszewski

Titirangi, Auckland, Nowa Zelandia

antora@ihug.co.nz

kwiecień 2002
v.5

Site Meter