|
Polska Macierz Szkolna na Wołyniu.
Społeczeństwo polskie na Wołyniu, poczuwając się do obowiązku zaspokojenia potrzeb oświatowych chociażby w granicach własnych możliwości i rozporządzalnych środków, gdy warunki polityczne na to pozwoliły, przystąpiło z ochotą do zorganizowania Macierzy Szkolnej na Wołyniu.
W okresie wielkiej wojny, gdy Wołyń był przecięty linią frontu, już w roku 1917 powstały dwie niezależne organizacje Macierzy Szkolnej: na terenie wschodnim Wołynia, pozostającym pod okupacją rosyjską — Macierz Szkolna Ziemi Wołyńskiej, i na zachodnim skrawku Wołynia (pow. Kowelski, Włodzimierski i Lubomelski) będącym w posiadaniu wojsk austriackich — Polska Macierz Szkolna na Wołyniu. Obydwie te organizacje, działające z musu (linia frontu) niezależnie jedna od drugiej, zakładały szkoły powszechne, średnie, biblioteki, ochronki i t. p.
Działalność oświatowa tych organizacyj stanowi chlubną kartę w życiu społeczeństwa polskiego na Wołyniu. W huku armat i przy akompaniamencie karabinów maszynowych krzewiono oświatę i budzono ludność polską do nowego życia już w niepodległej Polsce.
Z chwilą odzyskania niepodległości istniejące na Wołyniu. niezależne dotychczas, ośrodki Macierzy Szkolnej weszły w skład Towarzystwa Polskiej Macierzy Szkolnej w Warszawie i obecnie P. M. S. na Wołyniu jest ogniwem zasłużonej, istniejącej od roku 1905, organizacji.
Stan organizacyjny P. M. S. na Wołyniu obecnie przedstawia się następująco :
59 Czytelń.
36 Kół Macierzy
11 Zarządów Okręgowych i
1 Zarząd Wojewódzki.
Na Wołyniu P. M. S. prowadzi obecnie prace zasadniczo w trzech kierunkach:
1) organizowania i prowadzenia szkół powszechnych, tam gdzie nie ma szkół publicznych,
2) organizowania i prowadzenia szkól zawodowych i
3) akcji bibliotecznej.
Poza tym prowadzone są bursy, przedszkola oraz szerzona jest oświata pozaszkolna przez urządzanie kursów, odczytów i t. p.
W rozpoczynającym się roku szkolnym 1937/38 P. M. S. na Wołyniu prowadzić będzie:
szkół powszechnych 60 (w r. 1936/37 — 56)*)
szkół zawodowych 5 (w r. 1936/37 — 5)
gimnazjów kupieckich 2 (w r. 1936/37 — 2)
przedszkoli i ochronek 7 (w r. 1936/37 — 6)
Polska Macierz Szkolna na Wołyniu posiada 97 bibliotek stałych i kilkaset biblioteczek wędrownych z ogólną liczbą ponad 100.000 tomów, z czego największa w Równem z ilością 18.551 tomów.
Część szkół zawodowych Macierzy jak np.: w Łucku i Równem mieści się we własnych należycie urządzonych gmachach, powstałych wysiłkiem i ofiarnością społeczną. Ostatnio Zarząd Okręgowy P. M. S. we Włodzimierzu wybudował nowoczesny piętrowy gmach dla szkoły zawodowej Macierzy. Na ukończeniu jest budowany rękami uczniów szkoły zawodowej dom Macierzy w Sarnach, gdzie znajdzie pomieszczenie zawodowa szkoła mechaniczna Macierzy.
Szkoły Macierzy posiadają na terenie województw centralnych i zachodnich t. zw. Koła Opiekuńcze Macierzy, z których każde opiekuje się jedną ze szkół na Kresach. Organizacja ta, poza bezpośrednią korzyścią jaką przynosi szkołom, ma ogromne znaczenie moralne, tworząc więź między społeczeństwem Polski Centralnej i Zachodniej, a ludnością Ziem Wschodnich.
Główny trzon środków, jakimi dysponuje Macierz, to Dar Narodowy 3 Maja i składki członków.
Faktem napawającym radością i nadzieją na przyszłość jest zrozumienie zadań Macierzy przez społeczeństwo i władze. Zadania te i potrzeby są ogromne i tylko brak dostatecznych środków nie pozwala rozwinąć działalności i pracy tak. jak życie tego u nas wymaga.
----------------------------
*) Polska Macierz Szkolna na całym terenie swej działalności prowadziła w r. 1936/37:
szkół powszechnych 226
szkół zawodowych 33
gimnazjów 8
przedszkoli i ochron 28
biblioteczek stałych 390
bibliotek wędrownych 1326
|
